Dagboek Sigurd von Ilsemann

Dagboekfragment: Nederland begroet de Duitse keizer met gejoel en geheven vuisten

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Maarn, 11 november 1918

Een dag vol smaad en schande. Na het ontbijt liep ik met Gersdorff in de trein op en neer. Op het station heerste een levendige drukte. ­Soldaten kregen uit veldkeukens hun ochtendkoffie. Om 9.20 uur zette de trein zich in beweging. ­Samen met ons in de restauratiewagen zaten de Duitse en Nederlandse heren die de dag tevoren waren aangekomen.

Over Maastricht, Roermond, Venlo, Nijmegen en Arnhem reed de trein naar station Maarn. Het hele land wist van de tocht van de keizer. In alle steden, dorpen en zelfs langs de spoorbaan stonden de mensen bij duizenden. Overal tot Arnhem gejoel, gefluit, opgeheven vuisten en het gebaar van de keel afsnijden. Het was ronduit weerzinwekkend.

Toen wij Maastricht gepasseerd waren, zei de heer Köster: ‘Goddank dat dit achter de rug is. Ik was bang dat de mensen met ­stenen naar ons zouden gooien.’ Ik antwoordde alleen maar: ‘Ja, maar waarom liet u ons dan niet ­’s nachts reizen?’ Steeds weer ­lieten wij in de restauratiewagen de gordijnen omlaag, tot de keizer zei: ‘Och, laat maar, het doet er nu toch niet meer toe.’

Wat moet de hoge heer op deze reis hebben doorgemaakt! In de morgen voor het vertrek uit Spa zei hij: ‘Het maakt niet uit waar ik heen ga, overal in de wereld ben ik gehaat!’ Hier zag hij hoezeer hij gelijk had; zelfs door vijandelijk gebied had de tocht niet vernederender kunnen zijn.

Sigurd von Ilsemann (1884-1952), vleugeladjudant van de Duitse keizer. Ingekort fragment uit Wilhelm II in Nederland 1918-1941. Aspekt, 2015.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden