DagboekLeo Jansen (1903-1945)

Dagboekfragment: Naakt in de branding geest en lichaam stalen

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Beeld Getty

Batavia, 20 maart 1943

De Java Shimbun heeft enkele ­dagen geleden een ‘interview’ ­gepubliceerd met Engelsche, Amerikaansche, Australische en Nederlandsche krijgsgevangenen in ­Japan. De strekking was als gebruikelijk: deze mensen kennen geen trots, schamen zich niet eens dat ze gevangen zijn. Vandaag is er een soort vervolg onder ’t opschrift: De Nippon seishin wordt in hun naakte lichamen gehamerd.

In een district met jonge pijn­bomen langs ’n strand is een ­oefenterrein het centrum voor het ‘stalen van de geest’ (tamashi no shuzen) van industrie­arbeiders en soldaten. Allen kleeden zich dan naakt uit en bij ’t ­geluid van de woeste golven wordt hun bevolen zich in de losbrekende golven te stalen (misogi).

De ons sinds de godentijd overgeleverde onvergelijkelijke ­Nippon seishin wordt in hen gehamerd. Deze lichaamsoefening is speciaal gearrangeerd door het genootschap onder ­leiding van Akasaka. De directeur van dienst zei: ‘Het doel is om de krijgsgevangenen te purgeeren van hun theorieën en deze menschen die geen militaire macht ­bezitten, werkelijke waarden te laten begrijpen en de geest van de Japansche ­bushido in hun te hameren.’

Is Japansch nationalisme iets anders dan ons provincialisme: geloof dat er niets boven Japansche zeegolven en Japansche pijn­boomen gaat? Tot zelfs het idee dat zwemmen een Japansche uitvinding is.

Leo Jansen (1903-1945), ambtenaar in Nederlands-Indië. Ingekort fragment uit In deze halve gevangenis. Van Wijnen, 1988.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden