Dagboek Willem Walraven

Dagboekfragment: Kijk uit voor de binnenlandse vijand

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Foto: Journalist en schrijver Willem Walraven op Java, circa 1925 Beeld -

Nederlands-Indië, 10 mei 1941

Wie mij na 26 jaar hier in Indië ziet leven, ziet een typische kleinburger in zijn uiterlijke levensmanier. Weliswaar zal men bij nader onderzoek onder de huid iets anders vinden, doch dat andere moet meestal angstvallig worden onderdrukt en verborgen gehouden. Ik leef daarom terzijde. Ik ben in geestelijk opzicht zeer eenzaam, word vaak slecht begrepen, niet zelden lichtelijk gewantrouwd.

Ik verloor den gang der evolutie in het vaderland grootendeels uit het oog. Ik zag sociaal-democraten ridderorden aanvaarden en van ‘arbeiders’ zag ik hen worden tot burgerheeren. Ik zag vooral ook jongen menschen uit Nederland in Indië komen, maar het waren geen jonge menschen zooals ik zelf was geweest indertijd.

Er zijn welwillende en weldenkende Europeanen in den zin van voorheen. Men vindt hen nog op middelbaren leeftijd bij het Binnenlandsch Bestuur en bij andere takken van dienst. Maar onder jongeren en niet het minst onder hen, die in particulieren dienst zijn, vond het nationaal-socialisme zijn aanhangers in Indië. En naar mijn mening kan geen fataler slag Indië treffen dan een overwinning van het nationaal-socialisme.

Dit is wat ik zeggen wil op den tienden mei. Men denke na en zij op zijn hoede voor den buitenlandschen, maar ook voor den thans zijn eigen krachten nog nauwelijks beseffenden binnenlandschen vijand.

Willem Walraven (1887-1943), Nederlandse auteur, vanaf in 1915 in Nederlands-Indië. Ingekort fragment uit Op de grens. Van Oorschot, 1952.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden