Dagboek Pavel Kohout (1929)

Dagboekfragment: Jan Palach (20) verbrandde zichzelf uit protest tegen de Russische inval in zijn land

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Eerbetoon in een Praagse etalage aan Jan Palach daags voor zijn begrafenis. Beeld AFP

Praag, 25 januari 1969

De rouwstoet trok tussen de zwijgende hagen van honderdduizenden door. Ik zag een enkele politieagent, die in de mensenmenigte stond ingeklemd. Wat verhinderde de massa’s in beweging te komen en een kettingreactie op te roepen die een nieuwe hulpactie van broedertanks zou motiveren?

Het was een keten van studenten van de filosofische faculteit, die op de revers een papieren uiltje droegen en een koord in de handen hadden dat het dunste was dat zij hadden kunnen knopen. Als een herinnering voor de leiders, dat een draad, gesponnen uit vertrouwen, in dit land meer kan uitrichten dan knuppels en machinepistolen. Ook wijzelf mogen dat nooit vergeten!

Het Jan-Husmonument op het Oudestadsplein stond vol jonge mensen: zijn stonden zelfs op de schouders van de magister. ‘Wie de waarheid spreekt, loopt zich het hoofd te pletter./ Wie de dood vreest,/ Hem gaat de levensvreugde teloor.’

De dode Jan Palach vreesde de dood niet, maar verloor toch de vreugden van het leven. Anders dan de magister stak hij zijn brandstapel zelf aan. Zijn daad onttrok zich aan iedere beoordeling. Toch kon ik de gedachte niet van me afzetten dat ieder van ons die vrijwillig weggaat, hetzij over de grenzen van het leven hetzij over de grenzen van het land, dit beetje hoop dat hij verdedigde, zinloos opgeeft.

Pavel Kohout (1929), Tsjechische schrijver. Ingekort fragment uit Praag, 8-’68. Vertaling J.F.A. Baars en J.W.M. Liefrink. Het Spectrum, 1970.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden