dagboek Alfred Kerr (1867-1948)

Dagboekfragment: In de hel was het vast niet zo warm als in zomers Berlijn

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Friedrichstrasse, Berlijn 1890 Beeld Getty Images

Berlijn, 26 juli 1896

Om de huidige toestand in Berlijn te beschrijven, zou ik de hulp moeten inroepen van de goddelijke Dante Alighieri, die wist hoe je hel en vagevuur moet beschrijven. Veel warmer zal het er niet zijn geweest, al was de lucht er vermoedelijk beter. Hier is die verschrikkelijk. De verdoemden lopen in dit inferno over asfalt dat hun voetafdrukken vereeuwigt.

Het ruikt links en rechts naar pekelvlees en zuurkool, aan zuivelwinkels en vleeshouwers ga je op gepaste afstand voorbij, en de atmosfeer is zo van stof verzadigd, dat je er met je mes plakken van zou willen snijden. Wie een tijdje in de bergen heeft doorgebracht en dan terugkeert in deze kook­ketel kent maar één gedachte: wegwezen!

Maar de duizenden die de stad komen bezoeken, denken er anders over. Ze drommen in dichte kudden door de straten, amuseren zich zwetend, werken zich zwetend door tentoonstellingen, bezoeken zwetend de paleizen en theaters en zitten zwetend in de restaurants.

Het is zwaar werk; ’s avonds zijn ze geradbraakt, ze zitten uitgeput bij Dressel of bij Tucher of de Franziskaner en kauwen met moeite hun biefstuk weg – met een blik die zegt: ik heb mij opgeofferd, ik heb mij aan iets groots gewaagd, maar ben ten ­onder gegaan; doch morgen, zo God het wil, morgen zal ik een nieuwe poging wagen. Het is erop of eronder...

Alfred Kerr (1867-1948), Duitse schrijver en theatercriticus. Ingekort fragment uit Wo liegt Berlin? Aufbau-Verlag, 1997.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden