Dagboek Jacques Gans

Dagboekfragment: Iezegrimmen met een hakenkruis op hun jas

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Berlijn, 28 oktober 1932

Niets miezeriger en mistroostiger dan deze ellendige kleine middenstand van de Duitse steden. Met hun hoge hoeden en ouderwetse jacquets bij de Schützenfesten. Men moet ze gezien hebben om te begrijpen dat de Spiesser-Spiegel van George Grosz geen karikaturen geeft, maar nog beneden de werkelijkheid blijft.

Dan beseft men de volle betekenis van de ramp, dat dit land alleen maar geaborteerde revoluties heeft gekend. Welk een contrast, de bonhomie van de kleine Franse burger, die tenminste door ’89, 1848 en 1870 is gegaan, en deze zure, stramme iezegrimmen met de hakenkruisen op de jas.

Ik zou niet graag aan de complexen van deze Herr Müllers en Herr Schmidts overgeleverd zijn, wanneer dit soort lieden ooit een heldenrol te spelen krijgt. Maar met iedere andere middenstand heeft hij dit gemeen, dat hij voor de brandkast van de bourgeoisie op de bres zal staan, ook wanneer die al geheel leeg is en verhuisd naar de trusts en kartels.

Hij is zo lang gewend de rol van nederige leverancier voor de groten van deze aarde te spelen, dat hij eenvoudig niet begrijpen wil dat de crisis niet de schuld van de arbeidersklasse is, die altijd maar meer wil hebben. Of van joden en bolsjewieken.

De kleine handwerker Drexler en de decoratieschilder Hitler stichtten de N.S.D.A.P. Middenstanders vormden de eerste witte garden.

Jacques Gans (1907-1972), schrijver en journalist. Ingekort fragment uit Berlijns dagboek 1931-1933. Uitgeverij Peter van der Velden, 1980.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden