DagboekSimon van der Tocht

Dagboekfragment: Holland heeft een ijzeren vuist nodig

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Gouda, 7 januari 1672

Oudewater, Bodegraven, Schoonhoven, het is ál geschiedenis van plunderen en branden. Hoe wonderbaarlijk werd dan Ter Gouw steeds gespaard! Mijn vader zegt, dat wij daarom zorgeloos zijn geworden, en hem de nieuwstijdingen somber stemmen. Holland is in slechten staat van tegenweer, en haar bewindvoerderen schijnen met lamheid geslagen.

De Staten laten zich niet leiden, alhoewel zij in onzen prins Willem, de eenige die het hoofd in benarde tijden koel en scherp houdt, zoo jong hij is, een leider gerustelijk mochten erkennen. Maar zij binden hem de handen en spreken van de vrijheid des volks.

Verwarring en verdeeldheid, ziedaar onze vrijheid, die niets dan bandeloosheid is. Holland heeft altijd een vuist behoefd en zal niet groot worden dan onder ijzeren dwang. Men geeft hoog op van onzen krijg om de vrijheid, tachtig jaren lang, en over tachtig eeuwen zullen de schoolmeesters, die volksbedervers, nog onophoudelijk de jeugd wat voorfaselen over onze eenheid en vroomheid in de Spaanschen worstelstrijd.

Maar dan liggen op de zolders de stadspapieren weggeborgen, waarin men lezen kan dat ons volk liever met den vijand heulde dan een maat rogge minder te verkoopen, en dat de steden uit eigenbaat het bewind tegenwerkten, en onze prinsen tot onmacht doemden. Als de Staat innundeert, steekt de stad de dijken door, wijl zij haar warmoestuinen niet geschonden wil zien. Het is oneenigheid en baatzucht hier en gunder.

Ingekort fragment uit Een Don Juan in de zeventiende eeuw, 1672–1673; uit het dagboek van Simon van der Tocht (mystificatie, geschreven door Johan Tersteeg, 1873-1953). Leidsche Uitgeversmaatschappij, 1928.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden