DAGBOEKAlma Mahler (1879-1964)

Dagboekfragment: Hitler staat voor de poorten van Wenen

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

De Oostenrijkse schrijver, acteur, journalist, vertaler en criticus Egon Friedell, ca. 1935.  Beeld Getty Images
De Oostenrijkse schrijver, acteur, journalist, vertaler en criticus Egon Friedell, ca. 1935.Beeld Getty Images

Wenen, 9 maart 1938

Op 9 maart belde Zuckmayer, of Anna Mahler en ik niet naar de Reichsbar konden komen, ze waren allemaal dronken, maar het zou pas echt gezellig worden als wij kwamen. Egon Friedell zat daar al van tien uur ’s morgens af met Zuckmayer. Die had hem treurig op straat zien lopen en had hem meegenomen om hem af te leiden. Friedell, die al aardig aangeschoten was, werd heel ernstig toen ik hem mijn voorgevoel vertelde: dat Hitler al voor de poorten van Wenen stond.

‘Dat overleef ik niet... ik heb nergens anders op de wereld iets te zoeken... maar ik ga niet weg. Kijk, ik heb cyaankali bij me’ (hij liet me een klein flesje zien), ‘dat neem ik als hij komt.’ Het werd allemaal gezegd met tragische humor...

We hadden het al gauw gezien en we namen afscheid. Egon Friedell begeleidde ons wankelend naar de auto, waar hij ons beiden, zonder aandacht te schenken aan mijn chauffeur, snel nog even een kneepje gaf.

Hij heeft zich twee dagen na de aankomst van Hitler uit het raam geworpen, omdat hij dacht dat de SA-mannen die bij hem aanbelden hem kwamen ophalen. Zijn leven had geen zin meer, dat wist hij en hij heeft het juiste gedaan.

Met de voormalige Duitse rijkskanselier sprak ik een paar dagen voor de ineenstorting. Hij geloofde beslist in een gunstige uitkomst van de volksstemming. Maar Hitler wist dat ook en verbood de volkstemming op het – voor hem – juiste ogenblik.

Alma Mahler (1879-1964). Ingekort fragment uit Mijn leven. Vertaling Willem van Toorn. De Arbeiderspers, 1989.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden