Dagboek Leo Jansen

Dagboekfragment: Het Westen moet zijn meerder­waardigheidscomplex afleggen

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Batavia, 7 december 1942

Soekarno heeft een soort Hitlerjugend gevormd, die de bantengs van Soekarno genoemd worden. Zij marcheeren met ontbloot ­bovenlijf en houten stokken en groeten elkaar met uitgestoken arm en ‘hidoep Soekarno’.

Op het Koningsplein komt ­Soekarno’s stem door de radio. Hij articuleert langzaam het woord I-n-d-o-n-e-s-i-a. Hij praat over de nieuwe politieke organisatie als de geboortezang van een heel nieuw land. 

Dit bewind heeft de beste redenaars aan zijn zijde. En hoe zal zich deze volksbeweging straks houden bij een keerpunt in de oorlog? Dan zal alles vermoedelijk weer uitdoven. De Japanners hebben het voordeel van hun huidskleur en hun kinderlijkheid in de omgang met de Indonesiërs.

Wij zijn in ’t nadeel, omdat we meer op afstand zijn. Dat is overigens geen reden om dit land aan de Japanners cadeau te geven.

De Japanners pakken hen in hun zwakste punt, door ze het ­gevoel te geven, dat zij eigenlijk de meesters van dit land zijn. ­Wanneer wij hier terugkomen, dan moeten we er een ander ­ideaal tegenover stellen, namelijk dat het Westen zijn meerderwaardigheidscomplex wil afleggen, zooals de Oosterling zijn minderwaardigheidsgevoel (dat hem anti-­Westersch maakt).

Ons sprookje is minder ­pakkend dan het Japansche, maar er zit nu eenmaal niets anders op, omdat we de oorlog gaan winnen.

Leo Jansen (1903-1945), ambtenaar in Nederlands-Indië. Ingekort ­fragment uit In deze halve ­gevangenis. Van Wijnen, 1988.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.