Dagboek Etty Hillesum

Dagboekfragment: Etty Hillesum weet dat het in orde komt, jodenvervolging of niet

Amsterdam, 11 juli 1942

Als God mij niet verder helpt, dan zal ik God wel helpen. Over de hele aardoppervlakte langzamerhand één groot kampement en er zal haast niemand meer buiten kunnen blijven. Dit is een fase waar we door moeten.

De joden hier vertellen elkaar aardige dingen: dat ze in Duitsland worden ingemetseld of met gifgassen uitgeroeid. Het is niet zo verstandig elkaar dergelijke verhaaltjes te vertellen en bovendien: áls dit alles gebeurt, in de een of andere vorm, welnu, dan is het toch niet op ónze verantwoording?

Sinds gisterenavond al een bijna demonische regenval. Ik heb al één la van mijn bureau uitgeruimd. Ik heb die ene foto van hem teruggevonden die ik al bijna een jaar kwijt was, maar waarvan ik altijd heel zeker wist: ik vind hem terug. En daar lag hij opeens, op de bodem van een rommelige la.

En dit is typerend voor mij: van bepaalde dingen, grote of kleine, weet ik, het komt wel in orde. Vooral ook in materiële dingen is dat heel sterk. Ik maak me nooit zorgen voor een volgende dag, ik bijv. dat ik hier binnenkort weg zal moeten en waar ik terecht zal komen, daarvan heb ik geen flauw idee en met de geldverdienerij gaat het slecht, maar over mezelf maak ik me nooit zorgen, ik weet dat er iets komt.

Wanneer men van tevoren allerlei komende dingen met zijn zorgen belast, dan kunnen ze zich niet organisch ontwikkelen. Er is zo’n groot vertrouwen in me.

Etty Hillesum (1914-1943) werd november 1943 in Auschwitz vermoord. Uit Het verstoorde leven – Dagboek van Etty Hillesum. Balans, 2014.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.