DagboekEtty Hillesum

Dagboekfragment: Een Jodenster zo stralend geel als de eerste krokus

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Amsterdam, 30 april 1942

Die mijnheer door de Beethovenstraat van vanmiddag is vermeldenswaard. Net een eerste krokus waar je verrukt naar kijkt. Hij droeg een grote gouden ster triomfantelijk op z’n borst. Hij was in z’n eentje net een optocht en een demonstratie.

En al dat geel, ik kreeg opeens de poëtische gewaarwording dat er een zon over hem opging, zo vreselijk stralend geel en vergenoegd zag het eruit.

Nou ja, zus, zo vergenoegd is het allemaal niet en jij schijnt werkelijk over alles poëtisch te kunnen gaan doen. Ik heb me gisteren weer afgevraagd of ik ‘weltfremd’ ben, omdat al die maatregelen me persoonlijk zo weinig raken, terwijl ik toch werkelijk geen moment mezelf in het duister laat omtrent de ernst van dit alles.

Maar soms kan ik zo’n maatregel plotseling ondergaan als iets indrukwekkends vanwege de historische merkwaardigheid, iedere nieuwe verordening krijgt als het ware direct z’n plaatsje toebedeeld in de eeuwen en dan bezie ik haar vanuit een verdere eeuw.

En het lijden, het vele menselijke leed, en de haat en de strijdbaarheid? Ik dacht gisteren opeens dit: het lijden zal er altijd zijn en of men nu om het ene of om het andere lijdt, dat doet er toch eigenlijk niet toe.

Het is als met de liefde. Het moet steeds minder om het object gaan, maar om de liefde zelf, wil het echte liefde zijn. Men kan om een overreden kat misschien soms erger lijden dan om een kapotgebombardeerde stad.

Uit Etty Hillesum (1914-1943): In duizend zoete armen. De Haan, 1984.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden