DagboekfragmentFanny Mendelssohn (1805-1847)

Dagboekfragment: De paus in de Sint-Pieter oogt als een mandarijn

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Paus Gregorius XV1.

Rome, 17 april 1840

Na de gezongen passie verscheen de paus en begon de Latijnse mis, waarna in secties werd gebeden: eerst voor God, daarna voor de wereld en bij elke sectie werd er door de paus en kardinalen geknield. Van het oeroude, eenvoudige ritueel van de aanbidding van het kruis heeft de katholieke kerk een klucht weten te maken: ze knielen als dames op koffievisite.

Alleen het gebed voor de Joden wordt staande uitgesproken: Tout dégénère entre les mains des hommes (citaat uit Émile van Rousseau: ‘Alles raakt verdorven in handen van de mens’, red.).

Dan wordt er in de kapel een kruis opgericht. De paus wordt ontdaan van zijn mantel en mijter en bidt in een wit kleed en kalotje, daarop volgen de kardinalen en andere geestelijken en worden de Improperia van Palestrina gezongen.

Het klinkt teer en bekoorlijk, temeer daar de eerste sopraan precies de juiste kwaliteiten bezit. De alt is heel slecht en haalt alles naar beneden. Het Miserere op donderdag en de Impropria op vrijdag zingen ze in B-majeur en eindigen ze in G, het Miserere op vrijdag eindigde zelfs in f-mineur.

Na de aanbidding van het kruis verplaatste de processie zich naar de Capella Paolina; de paus zonder baldakijn en bij terugkomst onder een parasol, waardoor hij oogde als een mandarijn.

Alles bij elkaar een fraaie ceremonie, die slechts enkele correcties behoeft om werkelijk stichtelijk te zijn.

Fanny Mendelssohn (1805-1847), Duitse componist. Uit haar Italienisches Tagebuch. Luchterhand, 1985.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden