DagboekRobert Darnton

Dagboekfragment: De opening van de Brandenburger Tor is voorbij voor ze is begonnen

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Berlijn, 23 december 1989

De opening van de Brandenburgse Poort verliep anders dan die van de Berlijnse Muur. Het was een geënsceneerde gebeurtenis, zorgvuldig voorbereid door de ­autoriteiten. Televisieploegen hadden zes weken gewacht in een dorp van bussen en platforms net buiten de Poort.

Toen het ten slotte openingsdag was, 22 december, namen zij het heft in handen, filmden de gebeurtenis uit iedere denkbare hoek, lasten fragmenten in die ­teruggingen tot de Frans-Duitse Oorlog van 1870 en voegden commentaar toe. Het was geprefabriceerde geschiedenis – een gebeurtenis die al gebeurd leek voor ze echt plaatsvond.

Op 9 november, toen de Muur viel, was Kohl in Polen. Hij haastte zich terug met de verklaring: ‘Mijn plaats is in Bonn.’ Dat viel niet zo goed bij de Berlijners, die hem de volgende dag bij Rathaus Schöneberg uitjouwden.

Ditmaal beperkte Kohl zich tot wat diplomatieke opmerkingen over het ‘historische moment’ dat iedereen meemaakte. Modrow vertelde de menigte dat ze op ‘historische grond’ stonden. En de burgemeesters van Oost- en West-Berlijn gaven een exegese van de Poort-symboliek. De Poort stond voor Berlijn, voor Duitsland, voor oorlog en vrede, voor verdeeldheid en eenheid, wanhoop en hoop. Je hoofd tolde om van de hermeneutiek, als je tenminste luisterde.

Robert Darnton (1939), Amerikaanse historicus. Ingekort fragment uit ­­Berlijns dagboek 1989-1990. Vertaling Eugène Dabekaussen en Tilly Maters; Bert Bakker, 1990.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden