Dagboek James Guillaume

Dagboekfragment: De grote anarchist Bakoenin verovert alle harten

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Portret van Michail Bakoenin.

Le Locle, 20 februari 1869

Zaterdag kwam Bakoenin om drie uur aan. Ik was hem met de oude Meuron bij het station gaan afhalen en wij brachten hem naar de Cercle International waar wij de rest van de middag pratend doorbrachten.

Ook al ging zijn indrukwekkende gestalte alle fantasie te boven, de gewone manier waarop hij zich gedroeg, deed hem alle harten winnen en Constant Meuron zei: ‘Het is een man naar mijn hart.’

Bakoenin vertelde ons van de propagandareis die zijn vriend Fanelli naar Spanje had gemaakt, waar hij in Madrid de eerste Sectie van de Internationale had opgericht; hij liet ons een foto zien waarop Fanelli stond, omringd door Spaanse socialisten.

Om acht uur vond in de grote zaal van onze Cercle het banket plaats. Vrolijkheid en broederschap, redevoeringen, serieuze discussies en liederen, kortom feest. Bakoenin heeft verscheidene keren het woord genomen, hij spreekt zeer goed, in krachtige en welsprekende bewoordingen.

Het banket liep uit, want Bakoenin ging niet vroeg naar bed. Hij was gewoon iedere nacht tot drie of vier uur op te blijven en vervolgens tot elf uur te slapen; van elf tot drie uur werkte hij, daarna ging hij aan tafel; na de maaltijd sliep hij een uur en begon daarna weer te werken. Hij rookte voortdurend sigaretten.

James Guillaume (1844-1916), Zwitserse anarchist. Ingekort fragment uit Arthur Lehning: Bakoenin – Een biografie in tijdsdocumenten. Vertaling Peter de Vos. Wereldvenster, 1977.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden