Dagboekfragment

Dagboek: het fascisme wint terrein in Nederland

Amsterdam, 12 september 1933

Het bezoek der Koningin is ditmaal voortreffelijk verlopen (de huldeblijk in Amsterdam aan koningin Wilhelmina bij haar 35ste regeringsjubileum, red.). De houding van het publiek was sympathiek, er werd veel Oranje gedragen en op Zaterdag, den dag van het défilé in het Stadion, kon men van een ouderwetschen Oranje-dag spreken.

Het voortreffelijke weer deed veel om dit effect te bereiken. Onder de oppervlakte schuilen echter minder goede tendenzen. Hoewel er zonder twijfel een golf in behoudende richting zich onder het volk voortplant, is van deze gelegenheid gebruik gemaakt om voor de nationaal-socialistische en fascistische stroomingen propaganda te maken, naar ik vermoed met volledige medewerking van het Hof, waarschijnlijk niet van de Koningin zelve.

De mislukking van het evenredig kiesrecht, dat de politiek hopeloos verknoeid heeft, de lamlendigheid van het Kabinet Ruys-De Geer, de werkeloosheid onder jongelui van beschaafden stand, heeft de rangen van volgelingen van Mussert en anderen doen aanzwellen.

Ik geloof niet aan de duurzame vestiging van een fascistisch régime in ons land, dat de willooze onderwerping aan van boven gedecreteerde regels medebrengt, maar met de toeneming van den invloed, nu reeds zeer merkbaar, heeft men te rekenen.

Ernst Heldring (1871-1954), bankier, reder en politicus. Ingekort fragment uit Herinnering en dagboek (ed. Joh. de Vries). Uitgeverij Wolters-Noordhoff, 1970.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.