Daf als kleine tijdmachine: Vaessens neemt de lezer op overtuigende wijze mee op reis door veranderend Nederland

In de heroïsche verhalen over de wederopbouw van naoorlogs Nederland wordt de Daf nooit genoemd. Schrijvers en historici negeren het autootje of ze doen er lacherig over; de 'truttenschudder met jarretellesaandrijving' wordt geassocieerd met de conservatieve, burgerlijke tegenkrachten van de verandering die Nederland in de jaren zestig in haar greep had, noteert Thomas Vaessens in De Daf van mijn vader, een 'culturele biografie van de Nederlandse volksauto'.

Het sneue wagentje met het pientere pookje had het misschien wel aan zichzelf te wijten dat hij in de jaren tachtig massaal in de prak werd gereden bij de achteruitrijdraces van het TROS-programma Te land, ter zee en in de lucht. Het Dafje wilde graag de Nederlandse Kever of Lelijke Eend zijn, maar heeft mede door marketingblunders de status van begeerd object nooit weten te bereiken.

Hiermee is het Dafje tekortgedaan, betoogt Vaessens. Want de auto en zijn bedenker Hub van Doorne hebben in het Brabantse Deurne van de jaren vijftig de kiem voor de nieuwe tijd gelegd. In zijn boek probeert Vaessens 'in de achteruitkijkspiegel van de Daf zijn glimpen op te vangen van wat je een tegengeschiedenis van naoorlogs Nederland zou kunnen noemen'.

Deze tegengeschiedenis laat zich niet makkelijk optekenen, omdat over Van Doornes rol in de verandering van de samenleving in de jaren vijftig en zestig weinig bekend is. In Kerende kansen, het standaardwerk over de Nederlandse bedrijfsgeschiedenis van Keetie Sluyterman, komt Van Doorne bijvoorbeeld niet voor. Vaessens moet zich voor zijn geschiedschrijving grotendeels baseren op een sleutelroman van schrijver en journalist Antoon Coolen. Daarin wordt beschreven hoe de inwoners van een Brabants Peeldorpje de nieuwe tijd in worden geleid, waarin niet langer meneer pastoor het voor het zeggen heeft, maar de lokale zeden en omgangsvormen meer en meer door de fabriek worden bepaald. Doordat Van Doorne de morele teugels voorzichtig liet vieren, wist hij de bewoners van het geïsoleerde veendorp zonder al te grote schokken de nieuwe tijd in te loodsen. De Daf werd zo het vervoermiddel dat de brave burgerij de moderne tijd in reed.

Vaessens schrijft op levendige wijze hoe het Dafje uiteindelijk niet het succes werd waarop werd gehoopt, onder meer doordat de Daf-marketeers de tijdgeest wat minder goed aanvoelden dan de baas. Ook Dafs invloed op de integratie van 'vreemdelingen' en 'gastarbeiders' in de jaren zeventig is boeiend. Vaessens zag kennelijk als eerste de rol die Daf als kleine tijdmachine hierin heeft gespeeld; hij neemt de lezer op overtuigende wijze mee op reis door veranderend Nederland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden