DAAROM ZIT IK NU TE LACHEN

'Jeetje, jeetje, wat primitief', denkt Miriam Kruishoop soms over haar eigen films. Het deert niet, de regisseuse weet hoe het volgende keer beter moet....

OP HAAR dertiende wist Miriam Kruishoop (1971) dat zij ooit films ging maken. En wel met Helmut Berger. Maar dat had niets te maken met Ludwig of The Damned van Luchino Visconti, waarin de inmiddels 56-jarige Oostenrijker zijn artistieke hoogtepunten beleefde.

'Welnee. Ik zag op de televisie Dynasty, en ik zeg tegen mamá: dát vind ik nou een gave man. Wist ik veel wie dat was, mamá wist het ook niet. Hij was zo pervers, zo fout, zo smerig, dat ik dacht: die moet ik hebben, met die mooie kop. Later zag ik The Damned, en ik zeg: oooooh, dat is die uit Dynasty, met mijn domme hoofd. Iedereen wist dat dat Helmut Berger was, behalve ik.'

Zij schreef het scenario voor Unter den Palmen - op 22 september de openingsfilm van het Nederlands Film Festival - in vier dagen, leverde het in bij producent Peter van Vogelpoel van Argus Film en zei dat ze Helmut Berger wilde hebben voor de hoofdrol. 'Helmut is voor mij een nazi uit The Damned. Dus ik dacht: ik moet hem in bed hebben met een donkere vrouw. Hij zat in Rome, ik ga naar hem toe en zeg dat ook zo tegen hem. Hij kijkt me aan alsof ik gek ben. En dan zeg ik: 'Yes! And I know that you gonna do it too!' En dan belt hij me op en zegt inderdaad dat hij het doet. Daar gaat het mij toch om, dat is toch de humor die achter de film zit!'

In Unter den Palmen speelt Berger een ongeveer 55-jarige Duitser, David, die in Rotterdam met zijn twintig jaar jongere zwarte vriendin Tanja (Sheri Hagen) leeft van roof. David wordt verliefd op een jongeman, Thomas (Thom Hoffman), wiens foto wordt aangetroffen bij de spullen van een overval. Hij spoort hem op. Dan blijkt Thomas, wanneer hij ingaat op Davids avances, een machtswellusteling die David voor zich alleen wil hebben, Tanja vernedert en de relatie tussen David en Tanja kapotmaakt.

In een interview met de Volkskrant, vorig jaar november, liet Berger zich laatdunkend uit over zijn medespeelster Sheri Hagen: 'Een televisie-actrice, dan weet je het wel. Niet in staat om te denken. Altijd drie stappen te laat'. Onprofessioneel, oordeelt Kruishoop. 'Maar er ligt een historie aan ten grondslag. Ze hebben problemen gehad met elkaar, dat doet er verder niet toe, maar moet ik dan zeggen: hou je bek?'

Bij de vrijscène tussen Berger en Hagen kreeg Kruishoop de slappe lach: 'Zij kon het niet, zij lag echt met kleren aan en Helmut - zal ik jouw wat zeggen? - Helmut is de moeilijkste, maar op de set doet die man dus alles wat je wilt en is tof tegen iedereen. Ook tegen haar.'

Moeilijker was het soms met de combinatie Helmut Berger/Udo Kier, ook een Germaanse ster van vroeger, die in de film Ludwig speelt, de broer van David. 'Die twee nichten zaten in hotel New York aan mijn tafel hun vetes uit te vechten van dertig jaar geleden, dat ik echt dacht van: O boys, can I have your attention please? Dat is ook zo'n grap voor mij: ik wou per se Udo Kier, omdat ik weet dat hij dertig jaar geleden ook bij Visconti voor de deur zat, begrijp je?' En daarom heet Kier in Unter den Palmen niet toevallig Ludwig.

Zelf zou Kruishoop nooit van haar leven acteur willen zijn. 'Beláááchelijk dat die mensen allemaal doen wat ik wil. Ik ben heel goed bevriend met Helmut, en ik hou zielsveel van hem, echt waanzinnig, maar ik zeg: fucking nutter, dat je dat allemaal doet. Ik heb acteurs nodig, anders kan ik niet doen wat ik wil, maar zelfs van vriendinnen die in die korte films spelen, denk ik: Jezus, je luistert naar die Kruishoop die achter die camera staat te commanderen. Dat is het grootste mysterie.

'Ik heb ook niets in het Nederlands gemaakt, want ik wil niet dat die mensen mij verstaan als ik sta te praten met mijn cameraman, Rogier Stoffers, anders gaan ze zich er toch maar mee bemoeien, snap je? Voor de crew zal ik weer wel altijd Nederlandse mensen kiezen.'

In Unter den Palmen wordt voornamelijk Duits gesproken. 'Ik vind dat mensen hun moedertaal moeten spreken. Bovendien was het Engels van dat Duitse meisje gewoon shit, anders hadden we het misschien in het Engels gedaan.'

Er moest na afloop toch nog heel wat worden gedubd. 'Er zaten een heleboel fouten in het Duits, hoe weet ik dat nou, ik weet toch niet wanneer de klemtoon verkeerd wordt gelegd, dat het Abendéssen is en niet Abendessen. Daar baal je van, zinnen zitten soms in een andere volgorde, niemand die het ziet, maar ik zie het wel en daar gaat het om, dat ík me eraan stoor.'

Kruishoop, die haar opleiding kreeg aan de Rietveld Academie in Amsterdam, wilde eerst professioneel tennisser worden, maar toen ze iets aan haar arm kreeg, werd het toch filmen. Ze koos niet voor de filmacademie maar voor de Rietveld, waar ze leerling was van Frans Zwartjes. Dat is te merken aan de experimentele filmpjes die ze daar maakte: Vedette, Delilah, Natural Honey, Da Silva (waarvoor ze de Citroën Award kreeg) en Vive Elle, vorig jaar op het Rotterdamse filmfestival met gemengde reacties ontvangen.

'Unter den Palmen is de eerste film die ik buiten school heb gemaakt. Van Vive Elle wordt gezegd dat het mijn speelfilmdebuut is, maar dat heb ík nooit gezegd, onzin, het is gewoon een lange korte film.'

Waarom wilde ze eigenlijk zo graag filmregisseur worden? 'Geen idee. Ik dacht dat ik het begreep. Als ik een film zag, had ik hem zelf willen maken. Ik was boos dat ik hem niet had gemaakt.'

Maar wat heeft ze dan met film? 'Wat is nou gaver dan dat je het leven zo reëel of surreëel kan nabootsen, dat je opnieuw iets kan laten beleven, een nieuw gevoel kan geven, met iets dat zo echt is, dat je denkt dat het een deel van jouw leven is. Het is fictie, maar het lijkt echt. Ik hou van alles wat op iets lijkt maar het niet is. Daarom vind ik het leuk, dat dubbele ervan, dat je dus anderhalf uur in de bioscoop zit en er helemaal in op gaat en dat het uiteindelijk gewoon fake is, dat alles dus gelaagd is. Mijn grootste verdriet is dat ik na afloop weer in de realiteit beland.

'Ik hou van het directe, daarom hou ik ook zo van sport, dat is direct, gewoon winnen of verliezen. Schumacher in de Formule 1, Senna was mijn held. Films máken is het tegenovergesteelde, maar als je naar films kijkt, heb je dat directe. Zuiver emotioneel. Ik had nooit gedacht dat ik dit soort films zou maken, maar vier jaar kunstacademie is gewoon therapie; ik ontdekte wat er in mij omgaat en waar ik mijn werk over wil maken. Dat heb ik gevonden, en daarom zit ik nu te lachen en heb ik het naar mijn zin.'

Gevraagd naar Nederlandse collega's zwijgt Kruishoop twintig seconden en verklaart dan: 'Ik hou van film, ik hou van beeld, ik hou van licht, ik hou van beweging, ik hou van stijl, van kadrering, dat je iets vertelt in beelden en dat je daar consequent in bent, ik hou niet van registreren. Ik word er soms heel verdrietig van dat mensen heel hard gaan op iets dat in mijn smaak geen bijzondere stijl heeft, geen keuzes maakt, iemand die gewoon een verhaaltje wil vertellen dat dan zogenaamd nieuw is omdat het op video is gedraaid.'

Niet dat Unter den Palmen nu zo perfect is, dat weet ze zelf ook wel. 'Als ik naar mijn films kijk, denk ik: jeetje, jeetje, wat primitief, dat ga ik toch even heel anders aanpakken de volgende keer. Ik had een paar shots anders gedaan, een paar montagedingen, en het wat warmer gemaakt, de mensen wat echter, dat je op een of andere manier toch meer naar ze kijkt met het idee dat ze echt wat met elkaar hebben gehad.

'Ik moet op mijn tenen lopen, ik heb tot nu toe alleen maar dingen gedaan die verder waren dan waar ik aan toe was, maar ik haal het wel in, want ik zie precies wat eraan mankeert, ik heb het onder controle. Mijn zwakke punt is dat het ontoegankelijk is, ik moet een goed verhaal hebben en ik moet rustig blijven, dan maak ik een dijk van een film.'

Misschien de volgende. Net als bij Unter den Palmen had ze eerst de titel: Double Odeur. Ze zag op een flesje spul om computers te reinigen Odeur staan, en toen kwam ze erop. 'Double Odeur, Unter den Palmen, heel decadent, heerlijk.'

De nieuwe film gaat over een familie waarvan net de zoon is overleden. 'Verongelukt. Zijn zus en de weduwe zijn rivalen. Er wordt een andere man in de business betrokken. Die zus was altijd verliefd op haar broer, en die schoonzus gaat met die nieuwe vent. Voor de tweede keer wordt haar vent dus weggekaapt, maar wat blijkt nu? Die vader heeft zijn eigen zoon laten verongelukken, omdat die de zaak wilde verkopen als hij dood zou zijn.

'Het is een soort kruising van La femme infidèle van Chabrol en The Godfather, en net zo decadent als The Damned, maar dan in een Basic Instinct-setting, snap je? Dat is de basis, het ideetje. En Fanny Ardant en Catherine Deneuve moeten de hoofdrollen spelen. Waarom? Gewoon: 'Dat zijn toch waanzinnige vrouwen om naar te kijken?' Met Helmut Berger is het ook gelukt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden