Nieuws

Daan Roosegaarde opnieuw onder vuur om plagiaatkwestie

Kunstenaar Daan Roosegaarde wordt beschuldigd van plagiaat. Zijn installatie Liquid Landscape, die dinsdag is onthuld in het Italiaanse openluchtmuseum Arte Sella, zou een exacte kopie zijn van een werk uit 2013 van de Nederlandse kunstenaar Zoro Feigl.

Daan Roosegaarde Beeld Koen van Weel / ANP
Daan RoosegaardeBeeld Koen van Weel / ANP

Liquid Landscape bestaat uit een kunstmatige grasmat van 50 vierkante meter met daaronder een grote ballon gevuld met een vloeistof. Bezoekers mogen het gras betreden en voelen dan de grond onder zich golven en deinen.

‘Ik stond perplex toen ik het zag. Dit is gewoon exact hetzelfde als een tijdelijk werk dat ik in 2013 maakte voor een financiële instelling. Ook mijn installatie Floating Field is een aangelegd grasperk met daaronder een bassin met vloeistof waarover bezoekers kunnen lopen’, zegt Feigl.

Op zijn landgoed, op het Vlaamse platteland, heeft Feigl daarnaast een permanente versie van het kunstwerk gebouwd. De kunstenaar maakt kinetische installaties van industriële materialen als staalkabels, touwen en tandwielen. In 2018 werd hem de Witteveen+Bosprijs voor Kunst+Techniek toegekend, een belangrijke onderscheiding voor kunstenaars die op een innovatieve manier techniek toepassen in hun werk.

In onderstaande video worden de werken van Feigl en Roosegaarde vergeleken.

Daan Roosegaarde beaamt de treffende gelijkenis tussen de werken. ‘Maar’, verzekert hij, ‘ik zag dat werk pas voor het eerst twee weken geleden in een tv-uitzending over Feigl. Ik had het gevoel in een nare droom te zijn beland. Ik heb hem meteen opgebeld en uitgenodigd in de studio om het prototype te bekijken. Dat was een constructief gesprek. Vervolgens zijn wij de afgelopen twee weken in contact gebleven.’

Feigl ervoer de ontmoeting naar eigen zeggen als intimiderend. Om te beginnen bleek dat de werken ‘in de basis’ technisch hetzelfde zijn. ‘Vervolgens kwam de vraag of ik mijn werk niet kon aanpassen. Dat heb ik geweigerd. Waarna per mail nog enkele voorstellen over een gezamenlijk statement volgden. Maar het kwam er telkens op neer dat ik hun werk moest erkennen. Wat de omgekeerde wereld is. Mijn werk is ouder.’

Voorstel

Kom, was het voorstel van Feigl aan Roosegaarde, met een officieel statement bij de lancering van Liquid Landscape waarin wordt erkend dat mijn werk eerder is gemaakt. ‘Maar inmiddels is zijn werk al internationaal gepresenteerd en gepubliceerd. Ik sta voor een voldongen feit.’ Hoe het nu verder moet, weet Feigl ook niet. ‘Ik sta machteloos tegenover de pr-machine van Daan Roosegaarde. Ik was in gesprek met een opdrachtgever over een permanente plaatsing van Floating Field in een park in Nederland. Dat kan nu niet meer.’

Van het terugtrekken van het werk kan geen sprake zijn, meent Roosegaarde. ‘Wij hebben er drie jaar aan gewerkt, waarbij diepgravend research is verricht. Wij zijn het werk van Feigl daarbij niet tegengekomen. Ook geraadpleegde experts en curatoren kenden het werk klaarblijkelijk niet. Wij hebben dus niks fout gedaan. Daarom kan ik ook geen sorry zeggen.’ Wel heeft hij inmiddels een nieuwe afspraak gemaakt met Feigl. ‘Het is voor ons allebei een bijzonder vervelende situatie. Wij gaan hier een oplossing voor vinden.’

Daan Roosegaarde kwam in 2016 in opspraak doordat hij tijdens een uitzending van het tv-programma College Tour werd beschuldigd van oneigenlijk gebruik van andermans ideeën. Volgens wetenschapper Bob Ursem had de kunstenaar zijn wetenschappelijke uitvinding gestolen voor de Smog Tower, een installatie die fijnstof uit de lucht filtert. Kort daarna kwam Roosegaarde in opspraak omdat hij voor een expositie in het tijdelijke DWDD Museum een werk van kunstenaar Ger van Elk had gekopieerd. In een van de museumzalen had Roosegaarde schilderijen van de zee naast elkaar gehangen, waarbij de horizonten op gelijke hoogte hingen. In 1999 had Van Elk een soortgelijke installatie gepresenteerd in Museum Boijmans Van Beuningen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden