Da Vinci's De Verlosser van de wereld breekt veilingrecord

Het schilderij Salvator Mundi van Leonardo Da Vinci is woensdagnacht bij Christie's in New York verkocht voor 400 miljoen dollar (339 miljoen euro). Inclusief veilingkosten is het 450,3 miljoen dollar, en dat is het is het hoogste bedrag dat ooit bij een veiling voor een schilderij is betaald.

Salvator Mundi van Leonardo da Vinci. Foto afp

Memorabel was ze zeker, de veiling van Leonardo's 'De Verlosser van de wereld (1490-1519) woensdag bij Christie's, New York. Werd het schilderij in 2005 nog voor 8.000 euro verkocht als zijnde van de hand van 'een leerling van Da Vinci', nu ging de prijs in stappen van miljoenen omhoog. Via 2, 5 en toen met reuzensprongen van 30 miljoen bereikte men het eindbedrag van 450,3 miljoen dollar (381 miljoen euro). Dat is een record (het oude stond op 152 miljoen euro, voor Picasso's Vrouwen van Algiers).

Het schilderij toont de de wereld zegenende Christus frontaal, blauwe mantel aan het lijf, gouden sjerp over de borst, bol in de hand en wazige blik in de ogen, al kan dat laatste ook de slechte conditie zijn. Het werd geschilderd in opdracht van Louis de XII en gold sinds de Dame met de hermelijn vorig jaar (1490) aan de Poolse staat werd verkocht als het laatste bekende schilderij van Da Vinci beschikbaar voor de vrije markt.

De Verlosser van de wereld kent een curieuze herkomstgeschiedenis. Het werd in 1958 geveild bij Sotheby's voor 45 pound sterling (50 euro), waarna het in 2005 weer opdook bij een regionaal Amerikaans veilinghuis. Daar kocht een verzamelaar uit New York het dus voor een dikke 8.000 euro. Hij liet het restaureren en verkocht het in 2013 als authentieke Da Vinci door, voor tientallen miljoenen euro's. De man die het woensdag verkocht, de Russische oligarch Dmitri Rybolovlev, had De Verlosser van de wereld zelf voor 127 miljoen euro overgenomen van de Zwitserse kunstmakelaar Yves Bouvier. Rybolovlev bracht het naar verluidt ter veiling omdat hij zijn ex-vrouw, Jelena, 2,5 miljard euro alimentatie moet betalen.

Hoewel Christie's het werk aanprees als 'de grootste herontdekking van de laatste honderd jaar', is de authenticiteit onder experts allesbehalve onomstreden, aldus Leonardo-kenner Michael Kwakkelstein (hoogleraar Beeldende kunst en kunsttheorie van de Renaissance in Italië): 'Ik zag het schilderij enkele jaren geleden op het Leonardo-overzicht in de National Gallery in Londen en vond het aanmerkelijk minder dan de andere negen schilderijen aldaar. Het expressie-loze gezicht, het zwak uitgevoerde patroon op de sjerp, het weinig overtuigend rond het lichaam sluitende gewaad - veel in het paneel voldeed niet aan de kwaliteitsstandaarden die je van Leonardo verwacht.'

Dat het schilderij tóch voor een recordbedrag van de hand ging, heeft wellicht te maken met Leonardo's statuur als genie en de schaarsheid aan diens schilderijen, en ook met de campagne door een extern pr-bureau die aan de veiling vooraf ging. De Verlosser van de Wereld toerde langs kijkzalen in Hong Kong, Londen, San Francisco en New York en werd door boegbeelden van Christie's per video boodschap aangeprezen aan potentiële kopers als 'de heilige graal van ons veld'. Voorts werd zij niet aangeboden op de veiling voor oude meesters, maar op de als meer 'sexy' geldende veiling voor hedendaagse kunst. Het brengen van een oude meester op een veiling voor hedendaagse kunst is nieuw, zegt taxateur Judith Niessen: 'Voorheen werd zulk werk vooral onder de aandacht gebracht bij connaisseurs. Nu maakt men ook kapitaalkrachtige, meer contemporain georiënteerde verzamelaars er warm voor.' Deze strategie, meent Niessen is slechts bij hoge uitzondering inzetbaar: 'Ze werkt enkel bij 'grote namen', zoals Rembrandt, Picasso en, zoals nu blijkt, Da Vinci .'

Top 10 (duurste schilderijen onderhands of op veiling verkocht )

1-) Salvator Mundi van Leonardo da Vinci (circa 1506)
Verkocht voor 400 miljoen dollar (382 miljoen euro), november 2017
Verkoper: Russische oligarch Dmitry Rybolovlev.
Koper: onbekend.

2-) Interchange van Willem de Kooning (1955)
Verkocht voor 300 miljoen dollar, september 2015
Verkoper: Amerikaanse entertainmenttycoon David Geffen.
Koper: Amerikaanse hedgefundmiljardair Kenneth Griffin.

3-) De Kaartspelers van Paul Cézanne (1892/93)
Verkocht voor 210 miljoen dollar, april 2011
Verkoper: Griekse scheepsmagnaat George Embiricos.
Koper: Koninklijke familie van Qatar.

4-) Nafea Faa Ipoipo van Paul Gauguin (1892)
Verkocht voor 300 miljoen dollar, februari 2015
Verkoper: familie van Zwitserse bouwmagnaat Rudolf Staechelin.
Koper: Sheikha Al-Mayassa bint Hamad Al-Thani voor museumautoriteit van Qatar.

5-) Number 17A van Jackson Pollock (1948)
Verkocht voor 200 miljoen dollar, september 2015
Verkoper: Amerikaanse entertainmenttycoon David Geffen.
Koper: Amerikaanse hedgefundmiljardair Kenneth Griffin.

6-) No. 6 (Violet, Green and Red) van Mark Rothko (1951)
Verkocht voor 186 miljoen dollar, augustus 2014
Verkoper: Franse wijnmakers Christian en Cerise Moueix.
Koper: Russische oligarch Dmitry Rybolovlev.

7-) Les Femmes d'Alger ('Version O') van Pablo Picasso (1955)
Verkocht voor 179,4 miljoen dollar, mei 2015
Verkoper: privécollectie.Koper: Oud-premier Hamad bin Jassim bin Jaber Al Thani van Qatar.

8-) Portretten Maerten Soolmans/Oopjen Coppit van Rembrandt (1634)
Verkocht voor 171 miljoen dollar (152,8 miljoen euro), september 2015
Verkoper: Franse ondernemer Éric de Rotschild.Kopers: Frankrijk (Musée du Louvre) en Nederland (Rijksmuseum).

9-) Nu Couché van Amedeo Modigliani (1917/18)
Verkocht voor 170 miljoen dollar, november 2015
Verkoper: erfgename Laura Mattioli Rossi.Koper: Chinese ondernemer in financiering, vastgoed en farmaceutica Liu Yiquan.

10-) Masterpiece van Roy Lichtenstein (1962)
Verkocht voor 165 miljoen dollar, 2017
Verkoper: Amerikaanse filantrope Agnes Gund.Koper: Amerikaanse hedgefundmiljardair Steven Cohen.

Meer over