InterviewDick Maas

‘Cut mag je tegenwoordig ook niet meer zeggen, want dan gaan de mensen zich opwinden’

Dick MaasBeeld Frank Ruiter

Wat zijn dit voor vragen? Naar aanleiding van de documentaire De Dick Maas Methode tien dilemma’s voor regisseur Dick Maas.

‘Buurman, wat doet u nu?’ of ‘Leuk, zo’n feestje, maar het geeft altijd zo’n rommel, hè’?

‘Moet ik kiezen? Tatjana’s ‘Buurman, wat doet u nu?’ is de beroemdste geworden, terwijl die niet was bedacht als oneliner. Die van dat feestje wel. Ik wilde ma Flodder ook wat unieke gezegden meegeven, zoals ‘Wat heb ik nou in mijn pap?’ Het feestje gebruik ik ook nog in Sint: ‘Leuk, zo’n sinterklaasfeest, maar het geeft altijd zo’n rommel.’ In Amsterdamned zit het ook wel, met dat watermonster (‘Ze waren watermonsters aan het nemen – het lijkt erop dat het watermonster hen genomen heeft’, red.). Maar op een of andere manier zijn die zinnen uit Flodder ook echt in de taal terecht gekomen. Misschien ook niet zo gek, het is wel de best bezochte Nederlandse film van de laatste dertig jaar.’

Regisseur of componist?

‘Nou ja, ik ben een betere regisseur dan dat ik componist ben, dus dat kies ik. Maar muziek maken en componeren doe ik graag. En veel, omdat ik nu toch thuiszit. Thuis kan ik niet regisseren – er vált niks te regisseren, behalve misschien mijn gezin. Componeren doe ik alleen voor mijn eigen films. Je moet ook naar de omstandigheden kijken: functioneren als regisseur is in Nederland vrijwel onmogelijk geworden, voor het soort films dat ik maak. Dat is wel grappig als je nu die documentaire ziet (De Dick Maas Methode, red.), wat er toen allemaal kon, links- of rechtsom, wat er in de jaren tachtig van de plank getrokken werd. En niet alleen door mij, maar ook door andere regisseurs. Nu zie je allemaal van die goedkope films, in Nederland. Zonder een Netflix of Amazon krijg je de financiering voor iets anders eigenlijk niet rond.’

Mondkapje op of af in de bioscoop?

‘Hangt van de bioscoop af. In normale, ruime zalen, die redelijk geventileerd zijn, hoeft het denk ik niet. Verder zou ik nu überhaupt niet in een bedompt, klein, volgepakt zaaltje gaan zitten. Maar zolang ik nergens lees over besmettingen in de bioscoop, mag je van mij die grotere zalen gewoon weer vullen, als er maar een beetje goeie ventilatie is. Loopt het uit de hand, dan neem je strengere maatregelen. Nu doen we dat bij voorbaat al en gaat de hele bioscoopbranche naar God. Net als de theaterwereld. Ik was bezig met Flodder de musical. Ben ik al zó lang mee bezig. Nu kwam die corona er weer tussen. Jezus, wéér uitstellen.’

Gevaarlijkste stunt: de speedboot door de gracht in Amsterdamned, of de onthoofding in De lift?

‘Bij De lift dachten we gewoon niet na. Of we dachten wel na, maar we hadden geen stuntmensen. We hadden zo’n liftmonteur op de set, die de lift een beetje omhoog kon bewegen. En wij hadden bedacht: we leggen er een balk tussen, zodat ie niet naar beneden kan. En dan draaien we achteruit. Die lift gaat dus eigenlijk omhóóg vanaf het hoofd van Gerard Thoolen, niet naar beneden. We hadden gezegd: er kan niks gebeuren, Gerard. Nou, met de kennis van nu zou ik mijn hoofd er niet tussen steken.

‘Die speedboot-chase was in die zin gevaarlijk dat er eigenlijk geen tijd was om te repeteren. Huub (Stapel, red.) stuurde zelf niet, dat deed de stuntman, die zo plat mogelijk lag. Bij het eerste shot voer de speedboot al een houten woonbootje in, waar een junk in lag. Omdat de vaart zo nauw was, ontstond er zo’n gekke golfslag tegen de kade, waardoor het voor de achtervolgende boot – die met Huub – ontzettend moeilijk was om koers te houden. In de bocht kwam er ineens zo veel water omhoog, dat je niks meer zag; zo klapte de boot recht tegen de kade. Huub heeft er nog steeds last van, die liep een hernia op. Het was wel stom. Maar er kunnen af en toe dingen fout gaan met stunts. Van de – ik noem maar wat – honderd in mijn films zijn er twee of zo niet helemaal gelukt.’

When the Lady Smiles of Twilight Zone?

Twilight Zone vind ik de betere clip, beter nummer ook. Het idee was een soort trailer te maken voor een film die niet bestond. Die clip laat ook nog wat aan je fantasie over. When the Lady Smiles, dat is meer een afgerond verhaaltje. Voor die clip had ik eerst een heel ander idee: iets met loopgraven en iemand in de Eerste Wereldoorlog, met een foto van zijn geliefde die dan tot leven komt. Maar de Earring vond het niks. Barry Hay had een beter idee, over een man die ’s ochtends naar zijn werk gaat en overal zijn droomvrouw ziet. Vond ik zelf óók beter.

‘Voor de Amerikaanse televisie gingen mijn clips voor de Earring wat te ver. Het bloot in Twilight Zone werd gecensureerd en When the Lady Smiles werd helemaal verknipt: alles om maar niet de rode bh van die non te zien. En dat stukje hersenen dat de arts uit Barry’s hoofd haalt en naar een hondje werpt, dat kon ook al niet. Alles eruit.’

Huub Stapels Johnnie Flodder, of die van Coen van Vrijberghe de Coningh?

‘Huub is de oer-Johnnie. En Coen, die is het méést Johnnie, in de zin dat hij hem het vaakst heeft gespeeld. Het waren verschillende Johnnies, alle twee erg goed. Ik was ergens op een feestje toen ik een telefoontje kreeg waar ik eerst niks van begreep: Coen is van een auto gevallen. Later hoorde ik hoe het zat: dat hij een schnabbel had, voor wat autodealers of zo, met de auto uit Flodder en Tatjana en Stefan (De Walle, ook uit Flodder, red.). Hij sprong op de motorkap en viel ineens dood neer, hartstilstand. Mike van Diem vertelt erover in de documentaire, dat hij Coen in het ziekenhuis aantrof in dat kostuum van Johnnie. Bizar, een rare filmscène.’

Succes in China, of succes in eigen land?

‘Toch het liefst in eigen land. Heb ik ook best wel gehad natuurlijk, alleen de laatste tijd wat minder. Als je het over Prooi hebt: dan had ik toch liever gewild dat er hier ook 500 duizend mensen naartoe waren gegaan. Dat met de release van die film in China gaf me een beetje een dubbel gevoel. Ja, er gingen anderhalf miljoen Chinezen heen, binnen een week – fantastisch. Maar toen ik zag wat de censuur daar allemaal uit de film had geknipt: álle stukjes waarin ook maar iets heftigs gebeurde. Soms kon je het verhaal nauwelijks nog volgen. Dat zit me dan niet echt lekker: die anderhalf miljoen Chinezen zagen een geamputeerde film. Maar het gaf me wel een soort genoegdoening dat Prooi het ergens op de wereld wél deed. Dus ik ben toch blij met China.’

Beeld Frank Ruiter

Twee regisseurs op de set, of twee regisseurs thuis?

‘Als ik op de set van een ander kom, ga ik me er al snel mee bemoeien. Mensen dingen influisteren: die lens joh, dat klopt toch niet. Dat moet ik dus niet doen. Eén regisseur is voldoende. Dan kun je beter thuis twee regisseurs hebben, dat gaat bij ons heel normaal. Ik ben wel iets makkelijker in de opvoeding van onze kinderen dan Esmé (Lammers, regisseur van Lang leve de koningin en Soof 2, red.). Maar dat zie je vaker, toch, dat vrouwen zich daar iets drukker over maken?’

Cut of stop? (1)

‘Ik roep meestal ‘stop’, geloof ik. Nou ja, áls ik het al roep. ‘Cut’, dat vind ik een lelijk woord. Dat mag je tegenwoordig ook niet meer zeggen, want dan gaan de mensen zich opwinden.’

De Kijkwijzer of het Filmfonds?

‘Die Kijkwijzer is iets vreselijks, het is allemaal ook zo preuts geworden. Flodder was voor alle leeftijden, nu voor 12 jaar en ouder. Amsterdamned was 12, is nu ineens 16. Ik stond eens met mijn dochter bij Pathé voor een film voor 16 jaar en ouder. Ze was 17, maar omdat ze geen identiteitsbewijs mee had, mocht ze er niet in. Terwijl ik er toch bij ben, als ouder. Volkomen absurd. Ik haat dat soort regelgeving.

‘Het Filmfonds, dat is de laatste tien of vijftien jaar helemaal misgegaan. Daar zie je ook die uit de hand gelopen regeldruk. Als filmmaker moet je een half jaar lang twee man extra in dienst nemen voor je aanvraag, voor al die rompslomp. Het is een soort bureaucratische moloch geworden. Eigenlijk behandelen ze iedere producent als een potentiële bedrieger. Nee, ik kan niet kiezen tussen die twee, van mij mogen ze allebei weg.’

Cut of stop? (2)

‘Ik zit erover te denken, maar misschien roep ik soms wél hard ‘cut’. Dat ik het afwissel, stop en cut? Ik weet het echt niet. Ik kan soms wel schreeuwen hoor, op de set. Als dingen niet helemaal zo gaan zoals ik wil, als er te veel gekut wordt en het tempo inzakt. Stop klinkt wel leuker, vind ik.’

De documentaire De Dick Maas Methode gaat in première op het Nederlands Film Festival. De film over de carrière van de maker van Flodder, De lift en Amsterdamned is te zien in honderd zalen in het land.

Dick Maas

1951 Op 15 april geboren in Heemstede.

1977 Afgestudeerd aan de Nederlandse Filmacademie.

1983 Speelfilmdebuut De lift is een (internationale) hit. Maas wint Gouden Kalf voor Beste regie.

1984 Richt filmproductiebedrijf First Floor Features op met producent Laurens Geels.

1986 Schrijft, regisseert en produceert Flodder. De komedie trekt 2,3 miljoen bezoekers in de bioscoop.

1988 Actiefilm Amsterdamned, met in de hoofdrol Huub Stapel, is een hit.

1992 Flodder-vervolg Flodder in Amerika! trekt 1,5 miljoen bezoekers.

1993 Het bedrijf van George Lucas vraagt Maas voor de regie van een aflevering van The Young Indiana Jones Chronicles.

1993 Begin van tv-serie Flodder (vijf seizoenen)

1995 Flodder 3,  het speelfilmvervolg op de serie.

1997 Flodder-acteur Coen Vrijberghe de Coningh overlijdt aan een hartstilstand, de serie stopt.

1998 Het door First Floor Features geproduceerde drama Karakter wint een Oscar.

1999 Eerste Engelstalige speelfilm, Do Not Disturb.

2001 Maas regisseert Down, de Engelstalige remake van De lift.

2007 Moordwijven trekt 400 duizend bezoekers.

2010 De succesvolle horrorfilm Sint herenigt Maas met Huub Stapel.

2012 De thriller Quiz trekt 70 duizend bezoekers.

2016 Maas’ komische horrorthriller Prooi trekt in Nederland weinig publiek.

2017 Maas publiceert zijn filmhandboek/autobiografie Buurman, wat doet u nu?

2019 Prooi trekt in China in drie dagen 1,5 miljoen bezoekers.

Dick Maas is getrouwd met Esmé Lammers. Ze hebben een dochter en een zoon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden