Curiosa in enorme witte bak blijven incidenten

BEELDENDE KUNST..

Brussel Een idee voor de historische canon: in plaats van de gebruikelijke geschiedenis van overwinningen en uitvindingen zou je een historie van nederlagen, mislukkingen en net gemiste kansen kunnen maken. Het zou waarschijnlijk net zo veel, misschien wel meer, over ons vertellen.

Een ambitieuze poging doet de kunstenaar Melvin Moti in zijn nieuwe werk From Dust to Dust, dat in het Brusselse kunstcentrum Wiels te zien is. Melvin Moti (1977) wordt sinds zijn eerste grote werk in 2004 als een belofte en inmiddels als een groot talent gezien, degene met de beste papieren om de opvolger van de generatie Aernout Mik en Fiona Tan te worden.

Daarvan is de Rotterdammer Moti zich bewust. Eind vorig jaar schonk hij het werk Prisoner’s Cinema (2008) aan het Stedelijk Museum Amsterdam, dat daarmee vier grote werken van hem in bezit heeft – vrij bijzonder voor een kunstenaar van begin 30. En Moti ontglipt Nederland. Zijn laatste werken waren voor het eerst in Berlijn, Frankfurt en Brussel te zien.

De ongrijpbaarheid van het oeuvre is zijn kracht. Het onzichtbare, de mislukking, de voorspelling, waanbeelden, tijdreizen, vergankelijkheid – het ligt allemaal aan de basis van zijn installaties en films.

Voor From Dust to Dust deed Moti onderzoek vanuit zijn tijdelijke standplaats New York naar (onder meer) stof: het stof dat Darwin verzamelde, stof dat geschiedenis in zich draagt, het stof dat hem omringde in zijn appartement nabij Ground Zero.

In een ingenieus geschreven boekje combineert hij zijn bevindingen met verhalen over een aantal mislukte 18de- en 19de-eeuwse figuren. De Franse bohemien-wetenschapper Charles Cros bedacht de telefoon en de kleurenfotografie, maar verzuimde ze fatsoenlijk te patenteren. De Zwitser Ernst Moiré zag allerlei experimenten mislukken maar werd beroemd met het per ongeluk ontstane moiré-effect. De schilder Joshua Reynolds mengde zijn pigmenten niet goed waardoor zijn geportretteerden in de loop der tijd geestverschijningen werden. Enzovoorts. In een installatie moeten al die zaken bij elkaar komen. En hoe knap Moti in zijn boekje zijn onwaarschijnlijke ingrediënten aan elkaar smeed, in de expositieruimte lukt dat totaal niet.

In de enorme zaal, verdeeld door twee losstaande wanden die van plafond tot vloer met stofbehang zijn bekleed, staan en hangen allerlei voorwerpen. Een schilderij van Sir Joshua Reynolds (Portrait of Mary Barnardiston, 1750) en door Moti gemaakte artefacten. Twee tekeningen die kunstmatig verouderd zijn, glasplaten die gegraveerd en met goud ingelegd zijn en een sokkel met houtsnijwerk als de zaal van Wiels niet zo’n enorme industriële witte bak zou zijn geweest, had het misschien nog een 19de-eeuwse salonsfeer kunnen oproepen, waarin de curiosa goed samengaan. Nu blijven het incidenten.

In een tweede zaal draait dan nog een mooie zwart-wit-animatie, waarin stof-ophoping en –beweging in grafische animaties gevangen zijn.

‘To be great is to be misunderstood’, schreef Oscar Wilde aan de kunstenaar Whistler. Moti haalt het aan in zijn boekje en verdedigt zo niet alleen zijn protagonisten, ook zichzelf. Maar in vorige werken heeft hij wel degelijk laten zien dat hij het kan. Een extreem vertraagde filmopname van een barstende zeepbel (in het werk E.S.P.) kreeg een voice-over over experimenten met tijd en tijdswaarneming. Opnames van de muren van de villa Agrippa in Pompeï kregen diepte door teksten over zelfhypnose van de surrealist Robert Desnos (The Black Room). Een inventievere gids door de schemergebieden van de geschiedenis en de wetenschap dan Melvin Moti kon je je niet wensen.

In From Dust to Dust overspeelt hij zijn hand en lijkt hij op de onderzoeker die verdwaalt in zijn onderzoek. Een ideaal onderwerp voor een volgend werk, wellicht.

Sacha Bronwasser

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden