Tips Cultuur

Cultuurtips voor het nieuwe seizoen

Om het (iets) makkelijker te maken. De beste acts, voorstellingen, exposities, shows, musicals en optredens van het nieuwe seizoen.

Beeld Olf de Bruin

Bekijk hier een uitgebreidere versie van dit artikel. 

COMEDY

De Alex Klaasen Revue – Showponies 2

Het is hoogst uitzonderlijk dat een voorstelling in vijf kranten een vijfsterrenrecensie krijgt, maar Alex Klaasen lukte het met zijn moderne revue Showponies. Kort na het succes van deel één komt hij al met een opvolger, met dezelfde club makers en acteurs. Dat maakt razend nieuwsgierig: weet Klaasen opnieuw zo’n topshow neer te zetten? (JH)

Première 7/10, DeLaMar Theater, Amsterdam. Tournee vanaf 17/9

Hannah Gadsby – Douglas

De Netflix-registratie van Nanette, de stand-up show van de Australische Hannah Gadsby, was de comedyhype van 2018. In november doet Gadsby Amsterdam aan met Douglas, de voorstelling waarmee ze nu op wereldtournee is. The New York Times noemde Douglas alvast net zo verrassend en ‘waarschijnlijk net zo controversieel’ als Nanette. (GH)

13/11, Carré, Amsterdam (uitverkocht)

Kasper van der Laan – 1 Kilo

Zijn absurdisme en tikje vage podiumpersona maakten Comedytrain-lid Kasper van der Laan de publieksfavoriet van het Leids Cabaret Festival. Met zijn debuut op komst riepen kenners hem in de Volkskrant uit tot comedybelofte van 2019. Dat belooft dus wat. (GH)

Première 28/11, De Kleine Komedie, Amsterdam. Tournee vanaf 11/9

KLASSIEKE MUZIEK

De Nationale Opera – Die Walküre

Richard Wagners Der Ring des Nibelungen in de regie van Pierre Audi kun je gerust tot de meest legendarische operaproducties ooit rekenen. Het volledige vierluik was voor het laatst in Amsterdam te zien in 2014. Vanaf 16/11 kun je het meest geliefde deel, Die Walküre, voor het laatst meemaken. (MK) 

Vanaf 16/11, De Nationale Opera, Amsterdam

Daniël Lohues en Holland Baroque

Daniël Lohues, misschien wel Nederlands beste liedjesschrijver, groeide niet alleen op met de muziek van The Rolling Stones. Mogelijk houdt hij nog wel meer van Bach. Met het avontuurlijke ensemble Holland Baroque maakt hij een voorstelling rond de componist. Veertien concerten in oktober, dat belooft wat. (MK) 

Tournee vanaf 12/10

W.A.L.L.

Gitarist en componist Aart Strootman (1987) is een bijzondere jongen: hij bouwt de instrumenten voor zijn composities zelf. Zo klinken in zijn nieuwe werk W.A.L.L. microtonale buisklokken en glazen marimba’s. Het stuk is te horen op de twee belangrijkste festivals voor actuele kunstmuziek: Gaudeamus in Utrecht en November Music in Den Bosch. Op het eerste festival krijgt Strootman de Matthijs Vermeulenprijs uitgereikt. (MK)

4/9, Festival Gaudeamus Utrecht, 8/11, November Music, Den Bosch

BEELDENDE KUNST(modern)

Design van het Derde Rijk

Beladen, maar ook een kans op nieuwe inzichten: hoe de nazi’s voor de verspreiding van hun ideologie professioneel gebruik hebben gemaakt van design. In Den Bosch waagt men er zich aan met de tentoonstelling Design van het Derde Rijk. Met de Volkswagen Kever, propagandaposters, uniformen, swastika’s en de films van Leni Riefenstahl. (RP) 

 8/9 t/m 19/1, Design Museum Den Bosch

Louise Bourgeois

Louise Bourgeois (1911-2010) was precies uit het juiste hout gesneden om kunstenaar te worden: radicaal en eigenzinnig. Toch kreeg ze pas op late leeftijd erkenning. Intussen had ze in haar decennialange carrière wel een prachtig oeuvre opgebouwd. Veertig werken daaruit komen nu naar Wassenaar voor de expositie To Unravel a Torment. (RP) 

 12/10 t/m 17/5, Museum Voorlinden, Wassenaar

Carlos Amorales

Zalen vol zwarte vlinders. Een mobile van drumbekkens aan het plafond. Een tentoonstellingsruimte ingericht als een schoenmakerswerkplaats. De eerste blik op het werk van de Mexicaanse kunstenaar Carlos Amorales (1970) is doorgaans al overweldigend. Dit najaar is zijn eerste Noord-Europese solo The Factory te zien in Amsterdam. (RP) 

23/11 t/m 5/5, Stedelijk Museum, Amsterdam

Wim Crouwel

Ere wie ere toekomt. Wim Crouwel (90) die als grafisch ontwerper (postzegels, telefoonboek, affiches, letters, logo’s, kortom, ‘total design’) Nederland een ander aanzien gaf, krijgt een solotentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam. In de slipstream daarvan organiseert het museum ook een expositie met 226 kleurrijke affiches uit Japan. (RP)

Crouwel: 28/9 t/m 22/3, Japan: 7/9 t/m 2/2, Stedelijk Museum, Amsterdam

THEATER

Freud

De Franse filosoof Jean-Paul Sartre dook in de jaren vijftig in de biografie en psyche van Sigmund Freud. Hij schreef honderden pagina’s tekst, die door regisseur Ivo van Hove nu voor het eerst worden bewerkt tot een grootse happening, samen met de Vlaamse theaterdurfals van FC Bergman, hier bekend van het imposante stuk JR. (HW)

18/9 t/m 30/11, Internationaal Theater Amsterdam en Het Toneelhuis, Antwerpen

Zwijnestal

Schrijver en regisseur Marije Gubbels baseert haar Zwijnenstal (voor 8+) van Theater Sonnevanck en Nederlandse Reisopera op George Orwells Animal Farm (1945). Wat blijft er over van iemands mooie idealen als hij of zij aan de macht komt? In de cast zitten De luizenmoeder-acteurs als Ilse Warringa en Rop Verheijen, dus dat het leuk wordt, staat vast. (VK)

Tournee van 6/10 t/m 30/11

Dear Winnie

Hoe is het om vrouw, zwart en activist te zijn? Wanneer eis je je plek op? In Dear Winnie van het Noord Nederlands Toneel worden de verhalen van negen actrices, zangeressen en performers met Afrikaanse roots, verweven met dat van Winnie Mandela. Een muzikale voorstelling vol kracht, hoop en strijdlust, met onder anderen Denise Jannah, Ntjam Rosie en Joy Wielkens. (HW)

Tournee van 28/11 t/m 12/3

Lampje

Moniek Merkx maakt een theaterbewerking van Lampje, het succesvolle jeugdboek van Annet Schaap, winnaar van de Gouden Griffel. Het verhaal gaat over Lampje, de dochter van een vuurtorenwachter. Op een stormachtige avond, als de lucifers op zijn, komt ze in een woest avontuur terecht. Met livemuziek van Djurre de Haan (alias Awkward i). (VK)

13/12 t/m 15/3, Maaspodium, Rotterdam

BEELDENDE KUNST (oude kunst)

Rembrandt - Velázquez

Grote najaarstentoonstelling van het Rijksmuseum in samenwerking met het jubilerende Prado, waarin Hollandse meesters worden gekoppeld aan hun Spaanse tijdgenoten. Uit dat laatste museum komt in ieder geval Velázquez’ Apollo in de smidse van Vulcanus, waarop Apollo Vulcanus inseint over het overspel van Vulcanus vrouw, Venus, met de immer bronstige Mars. Dat doet hij op de minst discrete manier denkbaar. Vulcanus medewerkers trekken een gezicht van: wááát!?

11/10 t/m 19/1, Rijksmuseum, Amsterdam

Johann Friedrich Tischbein

Rijksmuseum Twenthe blijft zich profileren als hét museum van de 18de eeuw, en wel met een expositie van Johann Friedrich August Tischbein, vriend van Goethe, held van de romantiek. ‘Hij schilderde mensen zoals ze waren in plaats van wat ze maatschappelijk voorstelden’, meldt het persbericht, een goede grap: alleen vermogende, invloedrijke luitjes konden het zich immers permitteren om zich te laten schilderen door de man die ook onze eigen Willem V portretteerde. ‘Hij veranderde de schilderkunst voorgoed’, meldt het ook. Zou het heus? We gaan het zien.

 7/9 t/m 19/1, Rijksmuseum Twenthe, Enschede

Nicolaas Maes

Nicolaas Maes kennen we van zijn biddende oude vrouwen aan tafel (en de kat die het gebed aangrijpt om stiekem iets van tafel te trekken, want zo zijn ze, die schurken). Hij schilderde meer. Luistervinken bij vrijende paartjes, bijvoorbeeld. Maar hoe goed is hij nou eigenlijk, deze ‘veelzijdige leerling van Rembrandt’ en ‘inspiratiebron voor De Hooch (die trouwens in dezelfde periode uitvoerig wordt getoond in het Prinsenhof in Delft) en Vermeer’? Dat is te zien in het Mauritshuis. (SK)

17/10 t/m 19/1, Mauritshuis, Den Haag 

DANS

Nederlands Dans Theater - Kunstkamer

Het mag een groot, virtuoos en internationaal topgezelschap zijn, de harde kern van Nederlands Dans Theater moet een groepje rare, creatieve lefgozertjes blijven. Dat draagt NDT uit tijdens het 60-jarig jubileum in oktober. Voor de jubileumvoorstelling Kunstkamer maken huischoreografen Sol León en Paul Lightfoot met associate choreographers Marco Goecke en Crystal Pite voor het eerst één choreografie voor alle dansers (NDT 1 én NDT 2). Inspiratiebron voor dit ‘gezelschap van rariteiten’ is het Rariteitenkabinet (1734) van zoöloog en verzamelaar Albertus Seba.

Première 3/10, Zuiderstrandtheater, Den Haag. Tournee t/m 16/11

Suriname

Dat klinkt spannend: een grootschalige dansvoorstelling over herinneringen van naar Nederland verhuisde Surinamers. Schrijver Raoul de Jong en choreograaf Ryan Djojokarso maken met Libi een dansbiografie over vertrekken en aankomen, opgroeien en groot worden, heimwee en aarden. Met livemuziek van singer-songwriter Jeangu Macrooy.

14/9 en 15/9, Zuiderstrandtheater, Den Haag

Cathedral

Scapino gaat spiritueel: rijzende ster Marcos Morau uit Spanje maakt voor het Rotterdamse dansgezelschap een nieuwe choreografie op muziek van Arvo Pärt: Cathedral, over het mysterie van de mens, de grootsheid van de natuur en de oneindigheid van het heelal. Met videobeelden, livemuziek en een megameteoriet. Geen sinecure. (AE)

Première 31/10, Theater Rotterdam. Tournee: 30/10 t/m 15/2

MUSICAL

Anastasia

Na de animatiefilm in 1997 en de musicalversie op Broadway komt de Stage Entertainment-productie Anastasia nu ook naar Nederland. Over het mysterieuze leven van de jongste Tsarendochter Anastasia Romanov, die jaren na haar vermeende executie ineens opduikt als het weesmeisje Anya. Het nieuwe musicaltalent Tessa-Sunniva van Tol speelt de titelrol. (HJ)

Vanaf 5/9, Première 22/9 in Afas Circustheater Scheveningen

Lazarus

Eindelijk krijgt het Nederlandse publiek een eigen versie van Lazarus, de musical op basis van een aantal nummers van David Bowie en een script van de Ierse toneelschrijver Enda Walsh. Ivo van Hove regisseerde deze productie in 2015 bij de Theatre Workshop New York, toen met Michael C. Hall in de hoofdrol van Thomas Newton. In de Nederlandse versie speelt Dragan Bakema die rol. Lazarus zou Bowies testament worden. (HJ).

Première 13/10, DeLaMar Theater, Amsterdam

The Book of Mormon

De satirische hitmusical over een stel naïeve Mormonen die naar Oeganda reizen om hun geloof te verspreiden komt naar theater Carré in Amsterdam. In Engelstalige versie, dus de grove grappen van South Park-duo Trey Parker en Matt Stone zijn exact te horen zoals ze bedoeld zijn. Na oktober weet heel Nederland wat de spreuk ‘Hasa diga eebowai’ betekent. (JH)

 26/9 tot 27/10 in Koninklijk Theater Carré, Amsterdam

FILM

Parasite

Quentin Tarantino stond in Cannes juichend te applaudisseren toen het Zuid-Koreaanse Parasite afgelopen mei de Gouden Palm won, in plaats van zijn eigen film Once Upon a Time in… Hollywood. Het is slechts één reden om uit te zien naar Bong Joon-ho’s inktzwarte komedie vol virtuoze wendingen over een straatarm gezin dat zich slinks nestelt in de moderne villa van een welgestelde familie.

Vanaf 28/11

Instinct

Melisandre (Carice van Houten) en Jafar (Marwan Kenzari) als hoofdrolspelers, wereldpremière in Locarno, jubelrecensie in het Amerikaanse filmvakblad Variety - je kunt je regiecarrière beroerder beginnen dan Halina Reijn. Instinct, haar thriller over de ongezonde aantrekkingskracht tussen een tbs-psycholoog en een gewelddadige verkrachter, die al dan niet op verlof mag, opent op 27 september het Nederlands Film Festival.

Vanaf 3/10

Andrej Tarkovski – de tentoonstelling

Wandelen door het mystieke oeuvre van Andrej Tarkovski (1932-1986), dat kan straks in het Eye filmmuseum. Met enkele gloednieuwe restauraties (o.a. Solaris, De spiegel), fragmenten, privédocumenten en polaroids tracht Eye de bezoeker zo dicht mogelijk bij de grote Russische cineast te brengen. (BB)

Vanaf 14/9, Eye, Amsterdam (BB) 

FOTOGRAFIE

Document Nederland: On/Off van Martijn van de Griendt

Fotograaf Van de Griendt portretteert de Nederlandse samenleving in een periode dat veel mensen aan of uit staan: zich voortdurend bewust van de camera, hun uiterlijk en hun zelfbeeld. Document Nederland is de jaarlijkse foto-opdracht van het Rijksmuseum waar een fotograaf een aspect van het leven in Nederland vastlegt. Ditmaal: het Nederland van de looks en de likes.

3/10 t/m 19/1, Rijksmuseum, Amsterdam

Fotografie wordt Kunst. Photo-secession in Holland 1890-1937

In de vroege fotografie zijn er fotografen die het nieuwe medium niet alleen voor het vastleggen van de werkelijkheid willen gebruiken, maar ook de concurrentie met de beeldende kunst aangaan. Dit ‘picturalisme‘ wordt doodverklaard door de Nieuwe Fotografie met zijn verrassende uitsnedes, geometrische composities en bewegingsonscherpte. Of was het contrast minder scherp dan de geschiedschrijving wil?

7/9 t/m 8/12, Fotomuseum, Den Haag

Brassaï

Het beeld dat we tot op de dag van vandaag van Parijs hebben is deels te danken aan Brassaï (1899-1984), een Franse fotograaf van Hongaarse komaf. Hij was de man van de nachtbeelden van de lichtstad, de cafécultuur, het ballet en de opera en zijn generatiegenoten Picasso, Dali en Matisse. Foam brengt het eerste retrospectief van Brassaï in Nederland. (MM) 

12/9 t/m 4/12, Foam, Amsterdam

MUZIEK

ADE - Ritter Butzke Multiversum

Internationaal hoogtepunt in onze festivalkalender: het Amsterdam Dance Event. Een keuze maken uit de honderden evenementen is ondoenlijk. Maar als we dan toch vooruit moeten blikken, dan lijkt Ritter Butzke Multiversum, georganiseerd door de Berlijnse undergroundclub Ritter Butzke met live-shows van Dominik Eulberg én duo Booka Shade, wel bijzonder meeslepend te worden. Vooral ook dankzij de locatie: het spookachtige kerkje te Ruigoord. Spannend.

 19/10, Amsterdam Dance Event, Kerk Ruigoord

Rosanne Cash

Er zijn vele dochters en zonen van, ook in de country. Maar in deze familie-categorie staat Rosanne Cash bij ons toch op nummer één. Cash (64) is inmiddels zelf een veteraan, en door haar bloeiende literaire carrière was zij voor de muziek bijna verloren gegaan. Maar met haar platen The River & the Thread uit 2014 en opvolger She Remembers Everything uit 2018 straalt Cash weer helder aan de countryhemel. Haar eenmalige Nederlandse show in Utrecht mag niet worden gemist.

15/9, TivoliVredenburg, Utrecht

Burna Boy

Hij staat meestal in afgeladen stadions in Afrika. Maar Burna Boy is bezig vanuit Nigeria de wereld te veroveren. Iedereen wil met hem samenwerken, van Beyoncé tot DJ Snake. Maar op zijn plaat African Giant laat Burna Boy horen dat hij vooral zelf grote muzikale klasse heeft. Zijn reggaetonritmes en funky afrobeats zijn subtiel, en dan horen we ook nog de afrobeat van Fela Kuti door zijn tracks blazen. Inderdaad: wij kijken uit naar de show van Burna Boy in Amsterdam. (RvG) 

24/10, Afas Live, Amsterdam 

Tips van Rutger Pontzen, Gidi Heesakkers, Annette Embrechts, Joris Henquet, Herien Wensink, Vincent Kouters, Hein Janssen, Bor Beekman, Mark Moorman, Robert van Gijssel en Stefan Kuiper

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden