cultuurtip Jacqueline de Jong

Cultuurtip: Jacqueline de Jong in Stedelijk

Jacqueline de Jong, Enlightment. Beeld Gert Jan van Rooij

Het is 1952 als speelgoedfabrikant Hasbro in Amerika de eerste dozen van Mr. Potato Head aan winkels levert. Op de gele doos staat ‘Funny face kit’, erin zitten plastic mondjes, ogen, een bril, haarstukjes en hoedjes en een plastic lijfje. Zo kun je van ‘elk stuk fruit of groente’ een grappig gezicht maken, belooft de fabrikant. O ja, en pret voor het hele gezin.

Om Mr. Potato Head te verkopen werd een reclamefilmpje gemaakt, het was de allereerste televisiereclame voor speelgoed. En de reclame richtte zich niet (zoals speelgoedadvertenties destijds) op de ouders, maar direct op de doelgroep, de kinderen. Dat werkte, in een jaar tijd werden in de VS een miljoen gele dozen vol pret verkocht. Een jaar later kreeg Mr. Potato Head een partner, Mrs. Potato Head.

En leefden ze nog lang en gelukkig? Niet echt. Aardappelen zijn beperkt houdbaar. Je aardappel customizen door oogjes en een neus door de schil te prikken maakt deze nog minder houdbaar. Er moeten heel wat tranen zijn gelaten om aardappelmeneren en -mevrouwen die na uren speelplezier verdroogden of verrotten. Pak je kind maar eens een dierbaar stuk speelgoed af, of het nou verrot is of niet. Tegen deze tranen – en misschien was spelen met bedorven eten ook niet zo hygiënisch – voegde Hasbro vanaf 1964 een plastic aardappel toe aan de doos.

Dat is jammer, want ook een vergane aardappel heeft zijn charme. Dat weet kunstenaar Jacqueline de Jong (79) maar al te goed. Zij verbouwt bij haar buitenhuis in Frankrijk aardappelen. Die laat ze in een kelder liggen tot ze uitlopers krijgen en verdrogen. Na twee jaar doopt De Jong de kleine monsters in een bad van goud of platinum zodat er kleine sculpturen ontstaan. Vaak worden dat sieraden, zoals een ketting (zelf draagt ze die graag) of een oorbel.

Toen De Jong vorig jaar een fotoboek maakte over haar Franse aardappelbed en de ingedroogde exemplaren is ze vervolgens over die foto’s heen gaan tekenen en schilderen. Soms maakt ze haar aardappels menselijk of dierlijk, soms laat ze de gedrochten lijken op planeten. Deze aardappelserie past goed in haar best wel maffe oeuvre van beeldhouwkunst, publicaties en schilderijen.

De Jong, die eigenlijk actrice wilde worden maar via een baan bij het Stedelijk Museum Amsterdam tot de beeldende kunst bekeerde, staat de laatste jaren nogal in de belangstelling als ‘herontdekte’ kunstenaar. Zo stond ze op de shortlist om Nederland dit jaar te vertegenwoordigen op de Biënnale van Venetië, maar werd niet gekozen. Haar kunst is vanaf volgende maand wel in het Stedelijk te bewonderen in een uitgebreide overzichtstentoonstelling, met ook aardappelschilderijen. En daarna thuis, creatief met aardappel? Wie weet.

Pinball Wizard: The Work and Life of Jacqueline de Jong, 9/2 t/m 18/8, Stedelijk Museum, Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden