Culturele hoofdstad

Onder het motto 'Rotterdam is vele steden' gaat op 20 januari Rotterdam Culturele Hoofdstad 2001 van start. De organisatoren hebben ervoor gekozen niet simpelweg een groot aantal evenementen te organiseren die een hoop volk trekken en het culturele imago van de havenstad wat opvijzelen....

Het wordt, waarschuwen ze, geen twaalf maanden feest. Evenmin, beloven ze, wordt het een aaneenschakeling van losse programma's.

Absoluut niet. De Culturele Hoofdstad heeft een ambitieus en moeilijk te verwezenlijken doel voor ogen. 'Het moet een uniek en vernieuwend experiment worden', zegt een van de stafleden.

Natuurlijk zijn er de onvermijdelijke publiekstrekkers, zoals de Jheronimus-Boschtentoonstelling in Museum Boijmans van Beuningen, Mini en Maxi in het nieuwe Luxor Theater en de Arabische zangeres Fairuz met het Rotterdams Philharmonisch Orkest in De Doelen. Ook kan er in het kader van Young@Rotterdam op diverse plekken tot aan het ochtendgloren worden gedanst. Daarnaast zijn vaste onderdelen van de culturele agenda (zoals Dunya en Film International) nu, enigszins gemakzuchtig, in de map Rotterdam Culturele Hoofdstad 2001 geschoven.

Maar wie daar om maalt is een kniesoor. Het gaat bij Culturele Hoofdstad om de meerwaarde, op korte en lange termijn. Het gaat om de wellicht wat moeilijk te ontcijferen subtekst die achter de bijna 250 evenementen en de 51 miljoen gulden organisatiekosten schuilgaat.

Culturele Hoofdstad wil afrekenen met de cliché's over de havenstad waar je overhemden al met opgestroopte mouwen koopt. Het programma moet het verhaal vertellen van een diverse, fragmenterende en verjongende stad. En de stad moet er ook wat aan over houden.

De organisatie hoopt dat de evenementen vragen oproepen en discussies uitlokken. Ze moeten helpen de kloof te dichten tussen het stadscentrum en omliggende wijken, tussen high en low culture, en tussen de verschillende etnische bevolkingsgroepen (ruim 40 procent van de Rotterdamse bevolking is allochtoon, de stad telt 162 nationaliteiten). Daarom zijn er onderdelen bedacht als de Spirituele Stad en de Zintuiglijke Stad, die de onvermoede en onverwachte kanten van Rotterdam belichten.

Onderdeel van de Spirituele Stad is bijvoorbeeld het programma 'Preken voor andermans parochie', waarbij voorgangers voor een hun onbekende parochie verschijnen, bijvoorbeeld een imam in de Noorse Zeemanskerk.

Waar de Spirituele Stad zich op het cerebrale richt, gaat het de Zintuigelijke Stad om basale zaken als ruiken, voelen, horen, proeven en zien. Het project '2001 Wereldsmaken' wil zoveel mogelijk Rotterdammers met een verschillende achtergrond bereiken. In een vier maanden durend 'smaakfestival' moeten stadsbewoners kennis maken met elkaars eten, en als consquentie natuurlijk met elkaar.

Het werk en leven van Erasmus heeft een centrale plaats in de programmering gekregen. De in Rotterdam geboren zestiende eeuwse humanist leefde in een tijdperk dat qua tumult en omwentelingen volgens de organisatie vergelijkbaar was met 'nu'. De boekdrukkunst was net uitgevonden (vergelijk internet) en er waren grote sociale en religieuze tegenstellingen ontstaan (vergelijk migranten en islam).

Erasmus stond voor verdraagzaamheid en tolerantie, en gebruikte, getuige zijn Lof der Zotheid, ironie als maatschappijkritisch instrument. Voor Culturele Hoofdstad zal een bekende Nederlandse auteur Lof der Zotheid herschrijven voor de 21e eeuw. En met het programma 'Erasmus NU' wil de organisatie culturele pioniers uit Rotterdam in contact brengen met Europese geestverwanten, uiteenlopend van huisartsen tot conservatoren, van theatermakers tot ontwerpers.

'Het gaat erom dat mensen, die met vergelijkbare problematiek bezig zijn, elkaar wel van naam kennen, maar elkaar nooit ontmoeten', vertelt een medewerker. Het idee is om een aantal ronde-tafeldiscussies te organiseren, uitmondend in een meerdaagse bijeenkomst in de Schouwburg.

Als het doek in december valt, moet de cultuur niet als alcohol uit de stad vervliegen. Er moet, zeggen de denkers achter Culturele Hoofdstad, een residu overblijven. De cohesie van de stad moet zijn versterkt; andere groepen (lees: allochtonen en jongeren) moeten meer bij cultuur zijn betrokken. En heimelijk hopen ze dat het programma de samenstelling van de Rotterdamse culturele elite ingrijpend verandert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden