Cruciale keuzes

Hillary Clinton en haar onvoltooide memoires

Hillary Clinton memoreert in het eerste hoofdstuk van haar boek Cruciale keuzes hoe ze als studente aan het gerenommeerde Wellesley College bemoedigend werd toegesproken door Dean Acheson, de vroegere minister van Buitenlandse Zaken en een van de architecten van de naoorlogse wereldorde. Hij was eregast bij de diploma-uitreiking, waar zij namens al haar jaargenoten een toespraak zou houden. Een paar uur vóór de plechtigheid werd ze aan hem voorgesteld, en hij zei zeer benieuwd te zijn naar haar optreden.

Zie hier leven en carrière van Hillary Rodham Clinton in een notendop. Altijd de juiste mensen ontmoet en nooit een spoor van twijfel dat die oprecht en diepgaand geïnteresseerd zijn in wat zij, Hillary, te melden heeft. Ze is ervan overtuigd dat haar cruciale keuzes - Hard Choices, zoals de Amerikaanse titel van haar memoires luidt - universele geldingskracht hebben.

Laten we hieraan onmiddellijk toevoegen: het zou raar - en misschien zelfs wel onwenselijk - zijn als een Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken behept zou zijn met een veel kleiner ego. Hillary Clinton was van 2009 tot 2013 de 67ste chef van de Amerikaanse diplomatie, en onder haar voorgangers zijn er weinigen die wat eigendunk betreft bescheidener bij haar afsteken.

De memoires die velen van hen hebben geproduceerd, spreken wat dat betreft boekdelen. Voor minder dan 600 pagina's doet bijna niemand het. Om met Acheson te beginnen: de hardcover-editie van zijn Present at the Creation beslaat 798 pagina's. James Baker, de topdiplomaat van George Bush senior, schreef 688 pagina's vol (The Politics of Diplomacy). Condoleeza Rice, minister van Buitenlandse Zaken onder George Bush junior en Clintons directe voorgangster: 766 pagina's (No Higher Honor). Allemaal worden ze ruimschoots overtroffen door Henry Kissinger, wiens Years of Upheaval 1.284 pagina's telt - let wel: dat is het relatief beknopte deel 2 van zijn memoires, want het eerste deel (White House Years), dat zijn periode als nationale veiligheidsadviseur van president Richard Nixon beslaat, is 1.520 pagina's lang.

Zo bezien zijn de 656 pagina's van Clintons memoires in de Amerikaanse hardcover-uitgave best nog aan de ingetogen kant (de Nederlandse paperback-editie komt zelfs nog iets lager uit). Al moet daarbij worden aangetekend dat ze tien jaar geleden al een stevige autobiografie over haar leven heeft uitgebracht, getiteld Living History, en dat BBC-verslaggeefster Kim Ghattas, die vier jaar lang in Clintons gevolg is meegereisd, haar ministeriële verrichtingen ook al uitvoerig - en met veel welwillendheid - heeft beschreven in The Secretary.

Het grote verschil is dat Acheson, Kissinger en alle oud-ministers van Buitenlandse Zaken hun memoires schreven toen hun politieke carrière voorbij was. Zo niet Hillary Clinton. Ze zegt nog steeds niet definitief te hebben beslist of ze zich kandidaat gaat stellen voor de Democratische nominatie in 2016. Misschien is dat inderdaad het geval - ze heeft vorig jaar een behoorlijke fysieke terugslag gehad, wordt binnekort grootmoeder en weet hoe zwaar de race naar het Witte Huis is. Maar deze memoires zijn onmiskenbaar geschreven met die mogelijke gooi naar het hoogste ambt voor ogen.

Het maakt dat er een matkleurige beschermlaag over het boek ligt. Uitgesproken opvattingen worden niet geventileerd, want daar zou je later in de campagne last van kunnen krijgen. Ook geen scherpe oordelen over personen, die je immers op weg naar of zetelend in het Witte Huis beter te vriend kunt houden. Deze memoires zijn vaak een oefening in braafheid.

Daarmee is niet gezegd dat Cruciale keuzes gespeend is van relevantie. Er is ontzettend veel gebeurd tijdens Clintons vierjarige ministerschap, ze heeft bijna de hele wereld bereisd en kent de ins en outs van alle belangrijke conflicten. De wapenstilstand in Gaza, het diplomatieke verkeer met Rusland, de milieutop in Kopenhagen - alle kleine inkijkjes die daa

rbij worden verschaft, zijn natuurlijk van belang. En ondanks alle prudentie die Clinton betracht, klinken er toch wat persoonlijke voorkeuren door. Zo lijkt ze meer plezier te hebben beleefd aan haar ontmoetingen met Nicolas Sarkozy en zelfs Silvio Berlusconi dan aan de contacten met Angela Merkel en David Cameron. (Overigens: Nederland wordt in het boek in het geheel niet genoemd.)

Ze laat ook doorschemeren dat ze op een aantal punten een wat robuustere buitenlandse politiek voorstaat dan de president die ze diende. Er waren af en toe verschillen van inzicht tussen haar State Department en het Witte Huis. Zo was ze sterker geporteerd van militaire steun aan het Syrische verzet dan Barack Obama. Daarentegen vond ze dat de Verenigde Staten iets te snel hun handen aftrokken van het bewind van Hosni Mubarak in Egypte.

Hillary Clinton komt uit haar memoires naar voren als een capabele bewindsvrouw, die zeer methodisch te werk gaat en onvermoeibaar afzienbare doelen probeert te bereiken. Ze is niet van de koele analyse en de grootse visie. Het maakt Cruciale keuzes tot een lezenswaardig, maar niet tot een meeslepend boek.

Vertaald uit het Engels door Fred Hendriks e.a.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden