Drama

Crónica de una fuga

De knulligheid van de beulen

Daar lopen ze dan. Een groepje mannen, net gevlucht uit het strafkamp. Midden in een woonwijk zijn ze terecht gekomen, tussen bloeiende tuinen waar de dag nog moet beginnen. Op de straten staan keurige auto's; uit de woningen klinkt zo nu en dan een geluid. Terug in het normale leven zijn ze, en ook weer niet. Daarvoor kennen de mannen te veel angst. Bovendien moeten ze zich nog zien te ontdoen hun gevangenispakjes.


De Argentijnse film Cronica de una Fuga schetst een beeld van het leven onder het dictatoriale bewind van generaal Videla, die eind jaren zeventig een eind maakte aan de regering van Isabel Perón. Regisseur Israel Adrian Caetano laat zien hoe meedogenloos Videla's regime te werk ging. Hij maakt het leven zichtbaar achter woorden als 'verdwijningen' en 'vuile oorlog'.


In het begin is dat leven nog zo alledaags als het maar kan zijn. Claudio Tamburrini (Rodrigo De La Serna) is een keeper bij een amateurclub, en zijn dag lijkt te draaien om de bal en de mannenpraat met zijn clubgenoten. Totdat hij plotseling wordt opgepakt, en zonder verdere uitleg op een afgelegen plek achter de tralies verdwijnt. Een periode vol martelingen begint. Vol onzekerheid. Vol pijn en vernederingen. Vol sadisme ook.


Sinds de terugkeer van de democratie in Argentinië zijn er al heel wat films gemaakt die het gruwelijke verleden vastzetten. Niet eerder was de toon zo zacht treurig - Caetano is niet uit op een afrekening of een woest pamflet, maar demonstreert waartoe mensen in staat zijn, in slechte en in goede zin. Bij hem gaan de martelscènes niet om de weerzinwekkende praktijken zelf, maar om de psychologie die eraan ten grondslag ligt. Daarbij houdt Caetano zich verre van makkelijke conclusies; bij hem zijn de beulen net zulke onhandige mannetjes als de slachtoffers.


Adrian Caetano is een regisseur met een scherp oog voor het alledaagse. Zijn eerste speelfilm, Pizza, birra, faso (1997), ging over jongeren die in Buenos Aires op straat moeten zien te overleven. In opvolger Bolivia (2001), over een immigrant die werkt als kok in een buurtcafé, kwam de werkelijkheid letterlijk zijn werk binnen: een aantal personages was van straat geplukt en speelde zichzelf.


Ook maakte Caetano voor de Argentijnse televisie een serie reality-programma's met een humanistische inslag. Daarin kwamen inwoners van de Argentijnse hoofdstad aan het woord die normaal door de media voorbij worden gelopen - kansarme types, die door de economische crisis van 2001 nog verder buitenspel waren komen te staan.


Cronica de una Fuga is volledig gebaseerd op de werkelijkheid. Het verhaal van de voetbalkeeper Claudio Tamburrini is echt gebeurd. In 1977 wordt hij ontvoerd door een speciale eenheid die hem naar Sere Mansion brengt, een geheime gevangenis. Na de dood enkele malen in de ogen te hebben gezien, besluit Claudio samen met drie andere gevangenen te ontsnappen.


Regisseur Caetano heeft dit verhaal met zijn hoekige, realistische stijl - de camera's lijken stiekem mee te kijken - weten om te buigen tot een boeiende thriller over leven, dood en de vernietigende kracht van de mens.


De meeste indruk wekt de knulligheid die Caetano de beulen van Videla terloops meegeeft: de mannen die verantwoordelijk zijn voor minstens 30 duizend moorden blijken vooral sukkelaars die door hun plotselinge macht eindelijk iets voorstellen in het leven. Cronica de una Fuga maakt duidelijk hoe ver mensen gaan om die macht vast te kunnen houden. Er is weinig nodig om van een onnozele buurman een meedogenloos monster te maken.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden