Critici ervaren regisseren als 'een beproeving'

'Het heeft me geleerd hoe moeilijk het is een stuk op de planken te brengen. Hoeveel analyse er nodig is voor je überhaupt zover bent....

BERT WAGENDORP

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

In een poging het onderlinge begrip tussen criticus en regisseur te verbeteren, namen vier Britse critici de afgelopen weken de uitdaging aan van theaterproducent Lawrence Elman en regisseur Michael Bogdanov. Die vonden dat critici over het algemeen slecht geïnformeerd waren en in hun beoordelingen 'gemeen en zuur' waren.

Ze moesten dus zelf maar eens ondervinden hoe zwaar regisseren eigenlijk was. Omdat het om wederzijds begrip ging, zouden theatermensen de in het Battersea Arts Centre in Londen ten tonele gebrachte stukken beoordelen. Billington kreeg twee stukken op zijn bordje, van Strindberg en Pinter.

'Ik ben geschrokken van de repeteerruimtes die het margetheater tot zijn beschikking heeft. En van de bedragen die acteurs verdienen. Driehonderd gulden per week, dat is toch schandalig? Het heeft me geleerd hoe gebrek aan geld toneel beïnvloedt, hoe je eindeloos compromissen moet sluiten.'

Maar de ervaring was niettemin een positieve, in tegenstelling tot die van een van de andere critici, Nicholas de Jongh van de Evening Standard, die een stuk van Anouilh regisseerde. 'Het was een beproeving. Het voelde als een lange wandeling op een smal touw, met de constante angst uitgelachen te worden als ik viel.'

Billington had aangename ervaringen met de acteurs en actrices. 'De sfeer was coöperatief. Gelukkig vergaten ze al snel dat ik een criticus was, die hen mogelijk volgende week weer hard zal moeten aanpakken.' De Jonghs samenwerking verliep minder soepel. 'We waren een stam op een onbewoond eiland', zei een van de actrices, Valentine Pelka. 'Hij heeft leiding gegeven aan een schipbreuk.'

Stephen Daldry, directeur van het Royal Court Theatre die voor De Jonghs productie als criticus fungeerde, vond dat de nieuwbakken regisseur zich 'aardig van zijn taak heeft gekweten'. Maar, voegde Daldry daar grimmig aan toen, 'ik ben dan ook een verschrikkelijke criticus. Ik kwam niet te laat en vergat te klagen over mijn stoel. Ik vergat ook furieus aantekeningen te maken. En ik rende toen het doek viel ook niet de zaal uit om een deadline te halen.'

Billingtons enscenering van Strindberg werd door toneelschrijver-criticus Mark Ravenhill als 'gewoontjes' omschreven en met Pinters stuk belandde Billington volgens hem al snel in 'troebel water'.

En het resultaat van de hele onderneming? De Jongh: 'Ik zal in de toekomst wat vaker uit een aardig vaatje moeten tappen.' Dat zal bij Billington niet het geval zijn. 'Het was prachtig, maar ik zal niet opeens een softe criticus worden. Ik ken nu de achterliggende problemen beter, maar bij de beoordeling van een stuk heb je daar natuurlijk niets mee te maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden