Crisis bij BBC steeds dieper

Minder geld, ontslagen, seksschandalen en verwijten van partijdigheid. Staatsomroep BBC moet vechten voor zijn bestaan. Zal Auntie BBC de slag om zijn wettelijke status overleven?

Het gebouw van BBC in Londen.Beeld reuters

Britten van 75 jaar en ouder kunnen ook in de toekomst gratis televisiekijken, maar de BBC moet deze geste (650 miljoen pond, ofwel 900 miljoen euro) voortaan zelf betalen en niet de belastingbetaler. Dat heeft minister van Financiën George Osborne woensdag bekendgemaakt bij de presentatie van de begroting. Het knagen aan het inkomen van de BBC staat niet op zich. De Conservatieve regering is vastbesloten om orde op zaken te stellen bij de publieke omroep.

De aanzegging volgt op enkele weken waarin 's werelds marktleider op nieuwsgebied vooral zelf in het nieuws stond. Het begon met de bekendmaking dat de BBC de uitzendrechten voor de Olympische Spelen heeft verloren, vervolgens negeerde de omroep het verzoek van de Conservatieve regering om de term Islamic State niet meer te gebruiken en ondertussen werd de goedkope opzet van het tennisprogramma Wimbledon 2Day vrijwel unaniem gezien als een mijlpaal in de voortschrijdende debilisering. De week eindigde met het nieuws dat duizend managers ontslag krijgen, een op de achttien personeelsleden.

Existentiële crisis

Kortom, het rommelt in Broadcasting House, het hoofdkwartier van de BBC. De oproep is nog altijd een keurmerk van kwaliteit en het tweede huis van televisiegrootheden, van David Dimbleby tot David Attenborough en van John Simpson tot Gary Lineker. Maar net als andere pijlers van de Britse gevestigde orde staat hij onder druk. De onthullingen omtrent televisiepersoonlijkheid Jimmy Savile, die jarenlang meisjes misbruikte op de BBC-burelen, hebben imagoschade opgeleverd, alsmede de valse pedofilie-aantijgingen aan het adres van wijlen Lord McAlpine. En onlangs was er het ontslag van Top Gears Jeremy Clarkson en een jaar terug ging die andere bekende Jeremy er vrijwillig vandoor, meester-interviewer Paxman.

Voor het eerst in zijn 93-jarige bestaan staat de omroep voor een existentiële crisis. Over twee jaar wordt de zogeheten Royal Charter vernieuwd, de constitutionele basis van de BBC. Omroepbaas Tony Hall ziet dit met angst en beven tegemoet, omdat er binnen de regerende Conservatieve Partij scepsis leeft over de politieke berichtgeving van de publieke omroep. Sinds de Thatcher-jaren, zo bleek uit een enkele jaren geleden verschenen onderzoeksrapport, heeft de BBC te vaak haar progressieve sympathieën laten blijken. Tijdens de recente verkiezingscampagne zei premier David Cameron tegen een BBC-verslaggever dat hij de omroep wil sluiten. Een plaagstootje, maar toch.

Tony Hall, de directeur van de BBC.Beeld EPA

Dna van het Verenigd Koninkrijk

Van opheffen kan natuurlijk geen sprake zijn. De BBC behoort, net als de National Health Service, tot het dna van het Verenigd Koninkrijk en fouten van Auntie, zoals de Britten de omroep liefkozend noemen, worden met de mantel der liefde bedekt. Met programma's als Strictly Come Dancing, Eastenders en het radioprogramma Today de natie bijeenbrengen, dat is iets waar de commerciëlen niet snel in zullen slagen. Chef-politiek Nick Robinson vergeleek de houding van de Tories jegens de BBC met die ten opzichte van de Anglicaanse kerk. 'Ze zijn blij dat het bestaat en beschouwen het als het weefsel van de natie, maar tegelijkertijd roept het veel ergernis op.'

Oorlogsverklaring

Minister van Cultuur, Media en Sport John Whittingdale staat bekend als een BBC-scepticus. Toen hij in mei aantrad werd dit door de rechtse pers - met name die van mediamoloch Rupert Murdoch - gezien als een oorlogsverklaring en de eerste stap naar privatisering. De Conservatief heeft de BBC echter de beste omroep ter wereld genoemd, maar wil dat die minder bureaucratisch wordt, ophoudt met dumbing down en vooral ook onpartijdiger wordt, bijvoorbeeld waar het gaat om de 'eurogezinde' verslaggeving over het referendum over de Europese Unie. Zo wil hij dat niet langer de BBC Trust toezicht houdt op de onpartijdigheid, maar een onafhankelijke commissie.

Bij dit streven heeft hij een stok achter de deur met het kijk- en luistergeld, zo'n 200 euro per huishouden. Het levert de BBC jaarlijks 5 miljard euro op. De bijdrage zorgt voor weinig gemor, omdat het reclamevrije televisie oplevert. Maar de opbrengst daalt gestaag, omdat met name jonge Britten gratis, via het internet, naar BBC-programma's kijken. Volgens sommige critici is het kijk- en luistergeld een anachronisme in een versplinterd medialandschap. Bovendien zou het een vorm van competitievervalsing zijn. Zo haalt de alomvattende website lezers weg bij de regionale pers.

Whittingdale is voorlopig niet van plan om de televisielicentie af te schaffen, maar wel wil hij wanbetalers niet langer voor de strafrechter slepen. Nu betreft een op de negen zaken bij de politierechter het ontduiken van het kijk- en luistergeld. Voor de BBC is de hint duidelijk: minder managers en minder politieke spelletjes. Een perestrojka in Broadcasting House, of zoals oud-verslaggever Robin Aitken zegt in zijn boek Can we still trust the BBC?: 'Een BBC die tegen iedereen eerlijk is, waar we allemaal trots op kunnen zijn. We hebben niets dan hoop.'

De Britse minister van Cultuur, Media en Sport John Whittingdale.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden