Creatieve chaos heerst Hier en Daar

Daar is de voorloper van Hier. Hier (voormalig Daar dus) is een kunstenaarsinitiatief uit Amsterdam en heeft een groepje Zwitserse kunstenaars uitgenodigd, die in principe op twee verschillende plaatsen op het Westergasfabriek-terrein in Amsterdam tentoonstellen....

LUCETTE TER BORG

Van onze verslaggeefster

Lucette ter Borg

AMSTERDAM

Maar dan slaat de verwarring toe, want wat als de Zwitsers hun werk voortdurend verplaatsen van daar naar hier en weer terug. Wie weet dan uiteindelijk nog waar Hier zit? Jos Houweling, directeur en initiator van de alternatieve kunstbeurs Niet de Kunstvlaai, grijpt naar zijn hoofd.

Houweling ziet gelukkig de lol wel in van de creatieve chaos die er om hem heen heerst. De afgelopen vier dagen is er volcontinu gewerkt in de Zuiveringshal, het Ketelhuis, het Machinehuis en het gebouw Verlichting op het terrein van de voormalige Westergasfabriek in Amsterdam. Van tien uur 's ochtends tot twaalf uur 's nachts is er getimmerd, gezaagd en geschilderd om de gebouwen beurs-fähig te maken - en gedweild. Want lekkende daken en een gesprongen waterleiding, dat zijn zo van die dingen die erbij horen, als je meer dan honderd kunstenaars van vijftig kunstenaarsinitiatieven en tweedefase-opleidingen bij elkaar brengt.

Nog zijn de kunstenaars druk hun stands aan het inrichten. En dus wordt er juist een enorme lading zand gestort op de vloer waar W139 met het Lucky People Centre komt te staan. Een puinhoop in cellofaan, afkomstig uit IJsland, moet nog worden 'geïnstalleerd', en wat vanuit Den Haag over de telefoon was aangeprezen als een 'enórrum paard' blijkt bij binnenkomst een pony van roestige uitlaten en blik te zijn.

Het is het tweede jaar dat Houweling Niet de Kunstvlaai organiseert, met niet aflatend enthousiasme. Was de beurs, die bedacht is als alternatief voor de veel commerciëlere KunstRai, vorig jaar nog een puur Nederlandse aangelegenheid en nodigde Houweling die instellingen uit die híj kende. Dit jaar is de in kunstenaarsinitiatieven gespecialiseerde kunsthistorica Tineke Rijnders benaderd om een uitgebreide inventarisatie te maken.

Als gevolg daarvan zijn niet alleen de bekendere instellingen als W139 uit Amsterdam, Artis uit Den Bosch, V2 uit Rotterdam en de Gele Rijder uit Arnhem nu verenigd in Amsterdam, met wat zij als de besten uit hun stal beschouwen. Ook piepkleine, totaal onbekende en soms net opgerichte initiatiefjes vinden hier onderdak.

Weleens gehoord van Bar slecht uit Arnhem, Het Concept uit Den Haag of Orgacom uit Amsterdam? Dan ligt nu de kans om aan te schuiven in het dagelijks veranderende nep-café dat Hester Oerlemans (voormalig De Oceaan) bij Bar Slecht maakt, of verstrikt te raken in de hemelsblauwe wand vol piepkleine bedrijfs-tekeningetjes van Teike Asselbergs en Elias Tieleman (Orgacom).

Een ander nieuwtje op deze beurs is de aanwezigheid van buitenlandse initiatieven en tweedefase-opleidingen. 'Het was het advies van Theo Tegelaar van W139', zegt Houweling, 'om van de beurs een echt internationale ontmoetingsplek te maken.' Daarom is onder andere BerlinTokyo nu in Amsterdam aanwezig, die al langere tijd samenwerkt met het initiatief in Kampen, LPC is er uit Stockholm, Nox uit Praag en ook - weleens gehoord van een Indonesisch kunstenaarsinitiatief? - de Cemeti Art Foundation uit Yogyakarta.

Niet de Kunstvlaai is zodoende in omvang gegroeid en in professionaliteit. Er is subsidie van het Amsterdams Fonds voor de Kunst, het Sandberg Instituut en de Mondriaan Stichting onder andere, en er is een sponsor aangetrokken. Niet Multivlaai, of de Hema, al had Houweling hen met een 'slijmbrief' proberen te verleiden, maar een sportzaak. Met dat geld worden de reis- en verblijfskosten van deelnemers vergoed.

Het prettige van manifestaties als Niet de Kunstvlaai, of Art Primeur, in het verleden, is dat het zo'n grillige ratjetoe is van jonge en net niet jonge, experimentele kunstenaars, van totaal onbekenden en al wat bekenderen. De beurs biedt de gelegenheid om nieuw werk van bijvoorbeeld de tamelijk bekende Alexandra Rouppe van der Voort te zien, die in een witter dan wit geschilderde stand full color foto's toont van haarzelf (als gehandicapte dwerg) met een geestelijk gehandicapt meisje.

Maar er zijn ook verrassingen en ontdekkingen. Zo belooft het Amsterdamse initiatiefje Ik Red! met medewerking van alle bezoekers een diagnose van de problemen in Europa te stellen. En Natasja Boezem van het Sandberg Instituut, heeft op de weg tussen de verschillende gebouwen van het Westergasfabriek-terrein een prachtige, suggestieve geluidsinstallatie gemaakt. Boezem 'beschrijft' het Italiaanse bergdorp waar zij ieder jaar haar vakantie doorbrengt, aan de hand van de gezing-zegde kreten waarmee een Siciliaanse visboer in alle vroegte de berg komt opknetteren, al twintig jaar lang.

Niet de Kunstvlaai is laagdrempelig. En het gedichtje dat kunstenaar Antoine Berghs in het beurskrantje heeft geschreven, kan met recht als motto dienen. 'Bewandel dit gebouw met gespitste voeten. Zeg ja, bij iedere deur.'

Niet de Kunstvlaai opent vandaag om 16 uur op het terrein van de Westergasfabriek, Haarlemmermeerweg 8-10, Amsterdam. Tot en met 7 juni. Dag 12-18u.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden