Courant & huis

Het diepst getroffen werd Hedenlands deze week door de website-brief van B. Blokzijl...

Trouwens, een zin niet gewoon met het onderwerp beginnen maar met een bepaling - 'Het diepst werd Hedenlands getroffen' in plaats van 'Hedenlands werd het diepst getroffen' - is een typisch voorbeeld van wat de Engelsen journalese noemen. Journalisten- of krantentaal. Het zal iets te maken hebben met een algemene aarzeling bij veel taalgebruikers om schrijvend het onderwerp voorop te zetten, ze herinneren zich vaag iets over zinnen die niet met 'ik' mogen beginnen, weten niet meer precies hoe het zit en mijden het dus maar overal, maar het is ook typisch voor de moderne journalistiek. Waarin het er niet meer zozeer om gaat wíe iets deed, maar vooral om hóe hij het deed. Was vroeger alleen de titel 'minister' of 'minister-president' misschien al genoeg om de gezagsgetrouwe burger tot doorlezen te bewegen, op de moderne mediaconsument maakt zo'n titel geen indruk meer, die weet dat ook ministers voortdurend hun best doen om in de publiciteit te komen en raakt echt niet opgewonden van een zin die begint met 'de minister van dit of dat'. Dus schrijft de moderne journalist niet 'Ook voorzitter van de Eerste Kamer Korthals Altes is kritisch over de werkwijze van de commissie', maar 'Kritisch over de werkwijze van de commissie is ook Eerste Kamer-voorzitter Korthals Altes.'

Bedrogen en in de steek gelaten, zo voelen de vluchtelingen uit Kosovo zich.

Fraai was ook het doelpunt van Babangida.

En: het diepst getroffen werd Hedenlands deze week. Dat was overigens door de website-brief van B. Blokzijl. B. woont in het buitenland, welk vermeldt hij niet, maar keert binnenkort terug. Via Internet probeert hij nu een huis te vinden, en als wij zijn brief mogen geloven (en waarom zouden wij dat niet), ondervindt hij daarbij heel wat last van Makelspraak. Hij komt zóveel 'ronduit schandalige leugens' tegen dat hij zich afvraagt of de regels van de Reclame Code Commissie soms niet van toepassing zijn op huizenadvertenties.

'Karakteristiek' betekent over het algemeen vol schimmel, zwam en andere onzaligheden, heeft B. ontdekt. 'Hier komt men echter pas vaak achter nadat er honderd maal om een bouwtechnisch rapport verzocht is. Een ''kindvriendelijk plein'' ligt ongeveer op 50 meter van een autosnelweg. ''Ruime schuur in zonnige verzorgde tuin'': een in elkaar gezakt kippenhok dat slechts na een half uur kappen door een wildernis aanschouwd kan worden. De mooiste tot nu toe: ''pittoreske bungalow, met enig onderhoud, vrij uitzicht op unieke locatie en gelegen aan open vaarwater'' bleek een hondenhok naast een benzinestation, gelegen aan één van de drukste vaarwegen in Noord-Holland, met aan de overkant van de weg, inderdaad, nóg een benzinestation. Bodemvervuiling met alles wat op -yleen en -ol rijmt, zwam voor, boven, onder en achter, één flinke westerstorm en het hondenhok was omver. Soms kom je tot de ontdekking dat zelfs het adres een leugen is!'

B. heeft er zijn buik van vol, een begrijpelijke reactie wanneer je bedenkt dat hij telkens moet overkomen voor een bezichtiging. Dat leidt Hedenlands althans af uit B.'s verzuchting dat hij alleen nog huizen bezoekt die door Nederlandse vrienden en kennissen alvast voor hem geïnspecteerd zijn, zodat hij zich een tijdrovende ontgoocheling kan besparen.

Zelf stuitte Hedenlands de afgelopen week op de omschrijving 'beknopte tuin'. Het woord 'klein' komt uiteraard niet voor in het vocabulaire van een makelaar, net als zijn collegae in de auto-industrie geeft hij de voorkeur aan 'compact'.

Compact huis met beknopte tuin. Summier balkon. Uitzicht: bondig.

Sub-compact, het auto-eufemisme voor piepklein, heeft Hedenlands op de huizenpagina nog niet gesignaleerd. Te koop: subcompact benedenhuis, schoenlepel meenemen.

'Het wordt tijd dat de dichter-makelaars in Nederland eens aangepakt worden', vindt B. Blokzijl.

Is dat zo? Vergist Hedenlands zich en ís het niet minder geworden met de misleidende Makelspraak?

Ook leuke voorbeelden van journalese zijn welkom. En hoe moeten we dat in het Nederlands noemen? Journalees? Journaliaans?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.