Coup Fatal pakt uit als een feestje

Veertien mannen zingen en pingelen. Er ontstaat een even unieke als wonderlijke versmelting van westerse barokmuziek met lenige Afrikaanse ritmes.

Beeld Chris van der Burght

Het ziet er ogenschijnlijk zo simpel uit. De Congolese gitarist en bandleider Rodriguez Vangama loopt het toneel op terwijl hij een eenvoudig feestelijk themaatje speelt. Van rechts antwoordt een likembe-speler met hetzelfde melodietje op zijn duimpiano. Kleur, klank en ritme wijken lichtjes af, net iets sneller, speelser.

Later komen er meer likembe-spelers bij. En percussionisten, op xylofoon en een uit kalebassen vervaardigde balafoon. Tijdens Coup Fatal van KVS en les ballets C de la B stroomt het podium langzaam vol met dertien goed gemutste Congolese muzikanten, gestoken in pakken met wijde pijpen.

Insync
Continu zijn ze met hun instrumenten, hun voeten, armen, heupen, billen en onderbuik in beweging. Ze draaien, stoten en wiegen of drukken zich op. Ze dansen met hun navel naar voren en kont naar achter. Telkens weer geven ze elkaar muzikale thema's door, die een ander brutaal naar zich toeschrijft. Bastaardmuziek, naar een idee van de artistieke peetvader Fabrizio Cassol, in de geest van regisseur en choreograaf Alain Platel.

Dat Platel de eindregie deed bij Coup Fatal is merkbaar. Ooit bedacht deze Vlaming de bastaarddans: als in een fluisterspelletje geven dansers thema's door in eigen stijl (ballet, moderne dans, breakdance, volksdans, straatcircus) totdat er een origineel amalgaam uitkomt, eigen, niet te kopiëren.

Afrikaanse barok ritmes
Wanneer de Congolese countertenor Serge Kakudji zich onder de muzikanten mengt met ontroerend gezongen aria's van Händel, Vivaldi en Monteverdi ontstaat een even unieke als wonderlijke versmelting van westerse barokmuziek met lenige Afrikaanse ritmes. Je denkt, dit kan niet, dit gaat botsen en knallen: die Europese canon in muzikaal conflict met de Congolese soukous (een versnelde rumba met basloopjes). Maar het werkt als een trein en pakt uit als een feestje.

Slechts de gordijnslierten van lege kogelhulzen (ontwerp van oorlogskunstenaar Freddy Tsimba) herinneren aan de gruwelijke actualiteit waar we Congo vooral van kennen. Wanneer Kakudji met hoge falsetstem Händels aangrijpende Lascia ch'io pianga zingt, met (hartver)scheurende gitaar eronder, sterven twee dansers heupwiegend in elkaars armen. Dan breekt even de tragiek door het feestje heen. Zelfs op YouTube blijft dit fragment keer op keer ontroeren.

Zelfspot
In Coup Fatal zingen en pingelen veertien mannen, ze spelen voor aap of rivaal, verleiden blonde vrouwen in het publiek maar nemen zichzelf en hun cliché's gelukkig ook spottend op de korrel. Ze swingen de zaal in als bont uitgedoste Sapeurs, met brutale kleding in knalkleuren. Ze zingen het bekende soul- en burgerrechtenlied To Be Young, Gifted and Black, op het randje van kitsch. Toch proef je de serieuze ondertoon.

Hier staan oprecht vrolijke vertolkers van hoogstaande bastaardmuziek, een resultaat van jarenlange opflakkerende ontmoetingen en van een in het westen opgeleide countertenor uit Congo, die als 25-jarige bastaardzoon voor even huiswaarts keert.

Scène uit Coup Fatal.Beeld Chris van der Burght
Scène uit Coup Fatal.Beeld Chris van der Burght
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden