Copyright Mondriaan vervallen: biografie krijgt veel meer beeld

Het Gemeentemuseum Den Haag brengt dit jaar een uitgebreide biografie uit over Piet Mondriaan die nog onbekende informatie bevat over de kunstenaar. Ook kan het werk ruim worden geïllustreerd doordat het Nederlandse copyright van de erven Mondriaan op 1 januari is vervallen, zeventig jaar na de dood van de schilder.

Een vrouw kijkt in het Gemeentemuseum in Den Haag naar een van de werken van schilder Piet Mondriaan. Beeld anp

Volgens Benno Tempel, directeur van het Gemeentemuseum, bestaat het nieuwe materiaal uit dagboekverhalen, brieven en verhalen van bekenden. 'Zoiets is nooit eerder uitgebracht.' Het boek, waaraan al acht jaar is gewerkt, zal een levendiger imago schetsen van Piet Mondriaan (1872-1944) dan het 'monnikbeeld dat mensen van hem hebben. Hij was in zijn tijd een hippe gast. In het boek vertelt een kennis hoe hij de zieke Mondriaan sinaasappels bracht. De schilder merkte op dat er één ding fout was aan de vruchten: ze waren rond. De enige goede ronde vorm had volgens hem een elpee.'

De verjaring van het copyright biedt ook andere mogelijkheden, volgens Tempel. Een tekenspelletje op je telefoon waarmee je de rood-, geel- en blauwgekleurde vlakken in de schilderijen van Piet Mondriaanmoet natekenen, was tot voor kort onbetaalbaar voor het museum dat 's werelds grootste Mondriaancollectie bezit.

Microscopische fotografie

Ten tijde van het uitbrengen van het boek Victory Boogie Woogie Uitgepakt (2012) moest voor elk Mondriaandetail worden betaald. Dit in 2012 verschenen werk werd geschreven door Hans Janssen, conservator van het Gemeentemuseum, en Maarten van Bommel. 'Zelfs voor foto's van werk waarop je niet eens meer kon zien dat het om een Mondriaan ging, zoals microscopische fotografie, moest worden betaald. De kosten voor auteursrecht waren 25 duizend euro. Als dat niet zo was geweest, hadden we het boek jaren eerder kunnen publiceren.'

Volgens Job Hengeveld, advocaat intellectueel eigendomsrecht, ligt de kwestie 'iets ingewikkelder'. Zo zegt hij vrijdag in dagblad Trouw dat het auteursrecht in Nederland weliswaar na zeventig jaar vervalt, maar dat de VS een termijn van 95 jaar hanteren vanaf het moment dat het voor het eerst in Europa als werk van die kunstenaar is gepubliceerd.

Tempel maakt zich geen zorgen. 'De rechthebbenden willen graag samenwerken met ons. Bovendien: we wonen in Nederland. Hier is het rechtenvrij verklaard.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden