RecensieConstant Dullaart: This Unjust Mirror

Constant Dullaart weet steeds weer prikkelende metaforen te vinden om de digitale wereld te duiden ★★★☆☆

Hypnotiserend is de video waarin de kunstenaar zijn nepaccounts gebruikt om poëzieregels over het web te verspreiden.

Als je een selfie in de middelste spiegel maakt en op Instagram plaatst, stuurt de kunstenaar een van zijn trollenlegers op je af.Beeld Ruben van Vliet

Even voel ik me een ster als ik op een ochtend mijn telefoon pak. Bijna duizend likes! En dat voor een redelijk saaie museumselfie. Dan herinner ik me hoe ik aan die hartjes kom: ze zijn onderdeel van het kunstwerk #brigading conceit van kunstenaar Constant Dullaart. In het Fries museum maakte ik een spiegelselfie en plaatste die met een hashtag op Instagram. Binnen twee dagen zou ik aandacht krijgen van een van de trollenlegers van de kunstenaar, beloofde het informatiebordje. En jawel. Wat rustig begint met een paar likes van vrienden, groeit rap uit tot een hartjesstorm. Van profielen die ik helemaal niet ken, met gekke namen @ustyanovtp en @zfj8prc3ufltqz0psa.

This Unjust Mirror, de eerste museale solotentoonstelling van de Nederlandse kunstenaar Constant Dullaart, neemt je mee door de schijnwereld van nepaccounts op sociale media. De kunstenaar doet al jaren onderzoek naar het onderwerp. Zo maakte hij in 2015 20 duizend verzonnen Facebookprofielen en kocht hij miljoenen nepaccounts op Instagram. De solo bevat een mix van nieuwe en oudere kunstwerken en belicht vooral de industrie achter nepaccounts. Je kunt die likes namelijk gewoon kopen, en daarmee jezelf (of je bedrijf, dienst, of boodschap) populairder laten lijken dan je bent.

Simkaarten als verbeelding van een leger nepaccounts.Beeld Ruben van Vliet

Echt nieuw is het onderwerp niet, de kranten staan al jaren vol met berichten over Instagrambedrog en filterbubbelpaniek. De kracht van Dullaart is vooral dat hij steeds weer prikkelende metaforen vindt om de digitale wereld te duiden. Zo muntte hij de term ‘balkonisme’, een verwijzing naar de vervagende grenzen tussen privé en publiek. This Unjust Mirror verwijst naar het boek The Picture of Dorian Grey (1890) van de Ierse schrijver Oscar Wilde. In het boek veroudert een geschilderd portret van de hoofdpersoon, terwijl hijzelf jong en fris blijft. Treffend: op sociale media tonen we alleen ons ideale gezicht.

De uitwerking van de metafoor overtuigt niet overal. We zien onder meer een reeks collages met simkaarten, die de ‘trollenlegers’ van Dullaarts nepaccounts verbeelden. Opgesteld in rijen van tientallen naast elkaar zien ze er inderdaad uit als legers. Maar als je de link eenmaal snapt – met een simkaart kun je een nepaccount verifiëren – wordt het voorspelbaar en repetitief. Hetzelfde geldt voor de op nepaccounts geïnspireerde banieren: vlaggen van textiel waarop de layouts van verschillende nepprofielen afgebeeld staan.

Dullaart is op zijn best als hij zelf ingrijpt in de parallelle wereld die hij onderzoekt. Hypnotiserend is de video waarin de kunstenaar zijn nepaccounts gebruikt om poëzieregels over het web te verspreiden. #brigading conceit is extra spannend omdat je er als bezoeker deel van wordt. En omdat het kunstwerk prikt in de (steeds grotere) rol die Instagram speelt voor musea en de kunstwereld. Hoewel ik niet heb betaald voor aandacht van Dullaarts trollen, betaal ik toch een prijs. Met mijn selfie maak ik gratis reclame voor het kunstwerk, voor Constant Dullaart, en voor het Fries Museum.

Constant Dullaart: This Unjust Mirror

Beeldende kunst

★★★☆☆

3/11, Fries Museum, Leeuwarden. Aldaar t/m 14/2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden