Review

Confrontaties in elegant geschreven Engelenpoort

De Britse Edwardian Era, de periode direct voorafgaand aan de Eerste Wereldoorlog, is een tijdperk met twee gezichten. Het ene zou je het 'Downton Abbey-gezicht' kunnen noemen: dat van de klassieke klassenmaatschappij met algemeen geaccepteerde normen en waarden, waarin iedereen zijn natuurlijke positie heeft.

Penelope Fitzgerald - De Engelenpoort

Daarnaast is het edwardiaanse tijdperk de periode waarin de moderne tijd nadrukkelijk aan de poort klopt, waarin kunst en wetenschap volop in beweging zijn en er een levendig vooruitgangsoptimisme heerst.

Beide gezichten van deze periode worden knap tot leven gebracht in De Engelenpoort van Penelope Fitzgerald (1916-2000), de derde roman die uitgeverij Karmijn van deze schrijfster in Nederlandse vertaling brengt.

Fictie

Penelope Fitzgerald

De Engelenpoort

Uit het Engels vertaald door Johannes Jonkers

Karmijn

192 pagina’s, 21,90 euro

De plot van de in 1912 gesitueerde roman is opgebouwd rond de jonge natuurkundige Fred Fairly en zijn generatiegenote Daisy Saunders, die werkt als verpleegster. Fred is als junior fellow verbonden aan het (fictieve) St Angelicus College in Oxford, waar de stafleden niet getrouwd mogen zijn.

De twee 'ontmoeten' elkaar tijdens een fietsongeluk in het duister, waarbij een paard-en-wagen is betrokken. Beiden raken buiten bewustzijn en treffen elkaar, eenmaal bijgekomen, in één bed. De vriendelijke dame die zich over hen heeft ontfermd, heeft ten onrechte de conclusie getrokken dat ze een echtpaar zijn.

De maagdelijke Fred heeft nog nooit zo dicht bij een vrouw verkeerd, is volkomen ondersteboven en wordt hopeloos verliefd. Lastig, als je een baan hebt die een huwelijk uitsluit.

Botsing

Fitzgerald spiegelt de botsing van Fred en Daisy (ook de botsing van twee sociale klassen, twee werelden) kundig maar onnadrukkelijk met de botsingen van subatomaire deeltjes, zoals Fred en zijn collega's die onderzoeken.

Confrontaties zijn een rode draad in De Engelenpoort. Die tussen de oude generatie Cambridge-wetenschappers, die het niet-waarneembare atoom als een onwetenschappelijke aanname verwerpt, en de generatie Einstein, Rutherford, Geiger, Bohr, bijvoorbeeld. Of die tussen rationalisme en religie, als Fred zijn vader, een dorpspastoor, vertelt dat hij zijn geloof is verloren. Tegelijk leert Fred van zijn eigen verliefdheid dat de ratio niet alles kan verklaren.

Zelfs de confrontatie tussen uiteenlopende vrouwbeelden krijgt, via de suffragettebeweging, een cameo-optreden in deze elegant geschreven, van een laat-twintigste-eeuws bewustzijn doortrokken roman.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden