Concrete Queen

De Queen Elizabethgebouwen

Vandaag is Queen Elizabeth II de langstregerende monarch van Groot-Brittannië. Bij wijze van hommage (en tijdsbeeld): de opvallendste gebouwen die naar haar zijn vernoemd. En wat vond hare majesteit er zelf van?

Koningin Elizabeth II. Foto Judith Baas

Wat Buckingham Palace betreft is het business as usual, maar voor de Britse monarchie is het woensdag een bijzondere dag. Koningin Elizabeth passeert dan haar betovergrootmoeder Victoria, die 23.226 dagen, 16 uur en 23 minuten op de troon zat, ofwel 63 jaar en 7 maanden. Zodoende wordt de 89-jarige monarch, nog immer in blakende gezondheid, een Brits record. In de woorden van het Conservatieve Kamerlid Tobias Ellwood is ze 'een vertrouwde en constante bron van stabiliteit, veiligheid en inspiratie: een permanent anker in een snel bewegende wereld'.

Ze heeft twaalf premiers van advies gediend, bijna alle landen op de wereldbol bezocht en duizenden gebouwen geopend. Plichtsbesef is haar kenmerk en volgens historici zal ze dan ook de geschiedenis ingaan als 'Elizabeth de Plichtsgetrouwe'. Als dank voor deze dienstbaarheid zijn tientallen belangrijke bouwwerken naar haar vernoemd. 'Het gaat vaak om bouwwerken die technologisch gezien het neusje van de zalm zijn, iets zeggen over de tijd', weet Thomas Mace-Archer-Mills van de British Monarchist Society, 'Ze moeten wel passend zijn. Je vernoemt geen rioolgemaal naar hare majesteit.'

Recordvorst

Elizabeth staat nu op de 48ste plek van langstregerende monarchen aller tijden, maar over twee weken streeft ze na Victoria ook Anthony Günther voorbij, de 17de-eeuwse graaf van Oldenburg. Het wereldrecord is vast in handen van opperhoofdman Sobhuza II van Swaziland (1899 - 1982), die het voordeel had dat hij als baby al op de troon belandde. Van alle nog levende vorsten is de Thaise koning Rama IX van Bhumibol, die in 1946 de troon besteeg, de langstzittende.

Queensway,  Birmingham

De Luftwaffe maakte een begin en Herbert Manzoni rondde het af: de vernietiging van Birmingham. Na de oorlog besloot deze planoloog dat gebouwen uit de tijd van Victoria plaats moesten plaatsmaken voor betonnen gebouwen en snelwegen. Het eerste traject van een betonnen ketting om de binnenstad werd eind jaren vijftig aangelegd, de Queensway genaamd. In januari 1971 opende de koningin, die geen rijbewijs bezit, de voltooide ringweg. De auto was de nieuwe koning.

Foto .

Queen Elizabeth Hall, Londen

De kracht van de Britse monarchie is dat ze langzaam maar zeker met de tijd mee hobbelt. Een mooi voorbeeld is de Queen Elizabeth Hall, een concertzaal aan de zuidoever van de Theems in Londen. Het brutalistische bouwwerk, geopend in maart 1967, behoort bepaald niet tot de favoriete gebouwen van Elizabeth (en al helemaal niet van haar zoon Charles), maar toch keurde ze het goed dat haar naam zou worden verbonden aan dit modieuze muziekpaleis.

Foto .

Queen's Medical Centre, Nottingham

In vervlogen tijden werd een monarch weleens gezien als een alternatief genezer voor sommige onderdanen - maar tegenwoordig blijft de koninklijke zorg beperkt tot het openen van ziekenhuizen. In juli 1977 opende Elizabeth het grootste ziekenhuis van het land. Na problemen bij de bouw van 'Queen's Med'- omwonenden waren fel tegen - groeide het uit tot het vlaggenschip van de National Health Service (NHS), net als het koningshuis een instituut dat het koninkrijk bijeenhoudt.

Foto .

Queen Elizabeth II Conference Centre, Londen

Wat typeert de nieuwe zakelijkheid van de jaren tachtig beter dan een congrescentrum? In 1986 opende het Queen Elizabeth II Conference Centre haar deuren, een functioneel gebouw, gefinancierd door het bedrijfsleven. Dit zou het decor worden van duizenden bijeenkomsten, waaronder een EG-top, Palestijnse vredesbesprekingen en het Chilcot-onderzoek naar 'Irak'. De Windsors zijn trouwe klanten. Het gebouw werd onder meer gebruikt bij de uitvaarten van Diana en de koningin-moeder.

Foto .

Queen Elizabeth II Bridge, Theems

Bij de opening in 1991 was dit de langste tuibrug van Europa en pas de tweede brug over de Theems ten oosten van London Bridge (na Tower Bridge). Dat de Highways Agency besloot de naam van de koningin eraan te verbinden, is niet verwonderlijk. Het is een imposant bouwwerk in de traditie van de victoriaanse architectuur. De brug is niet geliefd bij de Engelsen: het gebruik ervan kost geld, er staan vaak files en bij sterke wind is hij afgesloten.

Foto .

Queen Elizabeth II Great Court, Londen

Norman Foster is niet voor niets Lord Foster, en aldus door de koningin benoemd als life peer in het Hogerhuis. Hij heeft Londen voorzien van een wiebelbrug en een wolkenkrabber in de vorm van een augurk, maar zijn beste bijdrage moet de Queen Elizabeth II Great Court zijn, de in december 2000 geopende overkapping van de Reading Room van de British Library. Het is een van de grootste overkapte openbare ruimten van Europa en symbool voor de wedergeboorte van de hoofdstad.

Foto .

Queen Elizabeth olympic Park, Londen

Meer dan ooit zijn Londenaren dol op hun royal parks, oorden voor pret en plezier. Dat geldt zeker voor het Olympische Park, dat voor de Spelen van 2012 werd aangelegd en het hart is van de stadsvernieuwing. Dat de succesvolle Spelen plaatsvonden in het jaar waarin de vorstin haar diamanten jubileum vierde, was reden te meer om het naar haar te vernoemen. Echt koninklijk is Londens jongste park trouwens niet. The Observer deed het af als 'beplanting langs een snelweg'.

Foto .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.