ReportageKlassieke muziek

Concertgebouworkest speelt met onderlinge afstand helder en stralend

Bij het eerste concert sinds de lockdown werd de Achtste symfonie van Dvorák gespeeld.

Het Concertgebouworkest speelt de Achtste symfonie van Dvorák voor dertig man publiek.Beeld Peter Tollenaar

Aan de rand van het podium gebaart een man met een walkietalkie naar de concertmeester. De man steekt één vinger op: nog één minuut, dan mag het Concertgebouworkest beginnen aan zijn eerste concert voor publiek sinds de lockdown. Dertig man zit er vrijdagavond op de balkons: leden van directie en bestuur, stafmedewerkers, familieleden van musici, een radiopresentator, een drietal recensenten. Als het orkest straks heeft gestemd, speelt het de Achtste symfonie dan Dvorák.

En speelt het met dik twee keer zo veel mensen als dat er publiek is, de livestream daargelaten.

Zo ziet het voorlopige normaal eruit voor ’s lands beroemdste orkest: de strijkers zitten anderhalve meter van elkaar vandaan, de blazers houden twee meter afstand. Twee weken geleden begonnen ze met repetities, eerst werd de volledige, van stoelen ontdane Grote Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw gebruikt. Vanavond is het podium zo groot mogelijk gemaakt en met een paar meter verlengd. De koperblazers zitten op de plekken aan weerszijden van het orgel waar voorheen gewoon publiek zat.

Waar een dirigent in het vroegere normaal de trap afdaalde, het publiek langs, beklimt Gustavo Gimeno nu een brede trap met rode loper naar de bok. Hij maakt zijn armen breed, en daar gaan we, met de eerste cellomelodie – perfect melancholische noten voor een naar oren hunkerend orkest.

Ik heb best wat optredens meegemaakt waar niet zo veel volk op afkwam. Kleine kamermuziekoptredens, try-outs, grassroots- en avantgardeconcertjes. Ik ben bij orkestrepetities geweest. Maar dit is anders. Ik was na maanden zonder symfonische muziek ook blij geweest met het amateurorkest van Oosterhout, maar hier zit het KCO. En gelukkig: zo klinkt het nog. En eerlijk: je voelt je bij zo’n bijna-privéconcert wel een koninkje.

Wat is er anders? De blazers klinken alsof ze de ruimte hebben: hun geluid wordt niet gedempt door de ruggen van een strijkersgroep. De trompet straalt nog net wat meer. De volumepieken lijken nog scherper en sneller bereikt dan normaal, al ligt dat vooral aan het feit dat de zaal vrijwel leeg is. Aan het balkon aan de achterzijde hangt het geluidsabsorberend gordijn dat ook bij de repetities wordt gebruikt.

Het Concertgebouworkest speelt de Achtste symfonie van Dvorák voor dertig man publiek.Beeld Peter Tollenaar

Vijf strijkers dragen een mondkapje. Een van de violisten die besloot om met een kapje te spelen, is Benjamin Peled. ‘We zitten toch een paar uur met een grote groep in een ruimte, en zo kan ik een kleine bijdrage leveren aan een veilige omgeving’, zegt Peled. ‘Het is een kleine moeite, het hindert me niet tijdens het spelen. Waarom zou ik het dan niet opdoen?’ Wat vindt hij er dan van dat de meeste van zijn collega’s hun violen tegen hun ontblote kinnen klemmen? ‘Ik wil daar niet over oordelen.’

Mooi om te zien: hoe zielsgelukkig musici kijken wanneer ze weer kunnen doen waar ze zo goed in zijn. Ook Peled is blij na de meest uitbundige dertigmansstaandeovatie. ‘We worden gedwongen om nog beter naar elkaar te luisteren, we spelen alsof het kamermuziek is. Ik denk dat we de texturen in deze opstelling nog helderder over het voetlicht kunnen brengen.’

Maar het gelukkigst is nog wel Sharon St. Onge. De hoornist is een van de langstzittende orkestleden. Haar veertigjarig jubileum viel door de maatregelen nogal in het water: aan het eind van dit seizoen zou ze (64) met vervroegd pensioen gaan. ‘Ik vreesde dat ik zonder het te weten mijn laatste concert al had gespeeld’, zegt ze. ‘Gelukkig kon mijn man nu nog in de zaal luisteren en heeft mijn moeder vanuit Amerika naar de livestream kunnen kijken.’

Het Concertgebouworkest speelt de komende weken nog een barokprogramma met Ton Koopman en de Vijfde symfonie van Tsjaikovski met Semyon Bychkov. Die worden gestreamd via de socialemediakanalen van het orkest.

Experiment

Het Concertgebouworkest heeft de afgelopen maanden niet stilgezeten. Zo onderzocht het of blazers tijdens het spelen ook druppels de lucht in stuwen. De solotrombonist werd bijvoorbeeld gevraagd om al blazend op zijn instrument een kaars uit te blazen. Ook op het hoogste volume lukte dat niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden