NieuwsConcertgebouworkest

Concertgebouworkest dichter bij een nieuwe chef, Van Zweden wordt het niet

Het Concertgebouworkest kwam tot een topdrie: Andris Nelsons, Iván Fischer en, verrassend, Valery Gergiev. Nu moet het met een van hen tot een overeenkomst komen.  

Iván Fischer bij een optreden in Kansas in 2017. Beeld Getty

Jaap van Zweden (59) ontbreekt in de topdrie van meest gewilde kandidaten voor de vacante positie van chef-dirigent bij het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO). De Amsterdammer, die zijn carrière als violist begon bij het Concertgebouworkest en sinds 2018 chef is van het New York Philharmonic Orchestra, werd door een groot deel van het publiek en de pers gezien als droomkandidaat. Hij blijkt echter nooit serieus te zijn overwogen door het orkest zelf, zo melden leden die anoniem willen blijven.

De drie dirigenten die wel op de shortlist staan, zijn Andris Nelsons (41), Iván Fischer (69) en, de grootste verrassing, Valery Gergiev (66). Dat melden bronnen uit en rond het Concertgebouworkest. Afgelopen zaterdag konden de leden van het orkest op deze drie hun stem uitbrengen. De uitslag is nog niet aan de musici meegedeeld.

De leiding zal degene met de meeste stemmen benaderen en tot een overeenkomst proberen te komen. Een persvoorlichter laat weten dat er geen mededelingen worden gedaan over het proces.

Opmerkelijk is dat Daniele Gatti (58), de chef-dirigent die in 2018 moest vertrekken na beschuldigingen van ongepast seksueel gedrag, wél op de longlist stond die de orkestleden zelf hadden samengesteld. Gatti eindigde bij de acht meest genoemde maestro’s. Er is nog altijd een aanzienlijke groep musici die zijn ontslag onterecht vindt en hem graag terug ziet komen.

Het Concertgebouworkest wordt traditioneel gerekend tot de beste symfonieorkesten ter wereld, maar moet creatief zijn om die status te behouden: tal van orkesten beschikken over meer geld. Dat is een van de redenen – de andere belangrijkste is tijd – dat het nog geen uitgemaakte zaak is dat een van de overgebleven kandidaten ja zegt tegen het KCO.

Andris Nelsons bij een optreden in Lenox, Massachusetts, in 2018. Beeld Getty

Iván Fischer en Andris Nelsons stonden vorige keer ook hoog op het verlanglijstje. Fischer, een Hongaar, is een van de zeldzame dirigenten die zowel een overtuigende Matthäus-Passion als een Wagner-opera kan leiden. Hij staat onder musici bekend om zijn experimenteerdrift, maar ook om zijn koppigheid. Hij steekt zijn energie vooral in het door hem opgerichte Budapest Festival Orchestra, maar wil daarnaast tijd vrij maken om meer te componeren.

Nelsons lijkt de minst omstreden kandidaat, maar heeft al twee toporkesten. De Let, uitblinker in de symfonieën van Bruckner en Sjostakovitsj, gooit hoge ogen met zijn Gewandhausorchester uit Leipzig en het Boston Symphony Orchestra. Zijn contract in de VS loopt af in 2023.

Valery Gergiev bij een optreden in Moskou in 2018. Beeld Alexei Nikolsky/TASS

Dat het KCO aan Gergiev trekt, zal in Rotterdam niet worden gewaardeerd: hij was van 1995 tot 2008 chef van het Rotterdams Philharmonisch en heeft er een eigen festival. Gergiev weet als geen ander spanning aan te brengen, maar die spanning wordt deels veroorzaakt door zijn gewoonte om laat te komen opdagen en nauwelijks te repeteren. Geen dirigent treedt zo veel op als hij.

Bovendien zijn er politieke gevoeligheden. Gergiev sprak zijn steun uit voor de Russische annexatie van Zuid-Ossetië en de Krim. In 2013 ontstond een internationale rel nadat de dirigent, vriend van president Vladimir Poetin, in een Volkskrant-interview niet afwijzend had gereageerd op de Russische wet tegen ‘homopropaganda’. Hij liet daarop weten niet anti-homo te zijn. Gergiev staat garant voor ophef. En ophef, weten ze óók in Amsterdam, is er de laatste twee jaar wel genoeg geweest rond het orkest.

Lees verder

Hoe moest het verder met het Concertgebouworkest? Waar moet een chef-dirigent aan voldoen? Dit schreven we een maand na Gatti’s ontslag over een eventuele opvolger.

Andris Nelsons heeft in Leipzig een toporkest onder zijn hoede. Met zijn laatste Bruckner-album belandde hij op de vierde plaats in de Volkskrant Album Top 40 van 2019.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden