Concert op Amsterdam Centraal: de schitterende geluiden van het station

Ook in een voorbijrijdende intercity zit muziek. Of in het gehamer van spoorwegarbeiders, het zoemen van een roltrap of het geratel van een rolkoffer.

Dat is de stellige overtuiging van Thomas Johannsen (43), artistiek leider van het Genetic Choir: alles kan muziek worden, als je je ervoor open stelt. 'Als ik met mensen door een station loop, probeer ik hen te leren het station te ervaren als een symfonie', zegt hij. 'Je leven wordt veel rijker als je alledaagse geluiden in muziek omzet.'

Amsterdam Centraal is dezer dagen het middelpunt in Johannsens werk. Onlangs organiseerde hij een serie 'soundwalks'. Met geïnteresseerden liep hij langs de sporen om ze bewust te maken van de geluiden. Ook liepen drie mensen mee met een recorder. Als iemand een bijzonder geluid hoorde, werd dat vastgelegd.

Niet de stationsgeluiden zelf werden opgenomen. Wie het geluid had 'ontdekt', werd gevraagd de klank met zijn stem na te bootsen. De opnamen daarvan vormen de basis voor een serie concerten die Johannsen zondag geeft met zijn impro-collectief Genetic Choir. Bezoekers mogen een paar samples kiezen, die als basis zullen dienen voor vocale improvisaties. Loop-copy-mutate heet het project.

De locatie van de vier concerten? Het station. Johannsen neemt de 'bovengrondse' klanken mee naar beneden, naar het nog ongeopende deel waar volgend jaar de metro's van de Noord-Zuidlijn moeten rijden. Na anderhalf uur mogen de luisteraars weer naar boven.

Johannsen, Hamburger van geboorte, komt uit de theaterwereld. Als regisseur zocht hij altijd naar projecten waarin het verloop van de voorstelling ongewis was. Tien jaar geleden begon hij met geestverwanten een collectief. Hij wilde onderzoeken wat muziek is. Daaruit kwam het Genetic Choir voort, dat nu 22 kernleden heeft, van professionele zangers tot bevlogen amateurs. De zangers zijn intensief getraind, maar anders dan op een conservatorium gebeurt.

Johannsen 'leert' zijn zangers luisteren - en dan niet alleen naar ritme of melodie, maar ook de 'bijgeluiden' die we geneigd zijn weg te filteren. 'Ik vind het interessant als zangers die klanken versterken. We zingen niet in een bepaald idioom. Ik vraag mijn medezangers de controle los te laten en tegelijkertijd voor elkaar open te staan. Dat je dan samen één kant op kunt bewegen en er kwaliteit ontstaat, vind ik een boeiend proces.'

En het station biedt hem 'eindeloze inspiratie'. 'Er zijn weinig plekken waar zo veel en zo verschillend geluid is. Alles komt hier samen: harde mechanische klanken, je hoort deuren, fluitjes van conducteurs, er wordt altijd wel gewerkt. Er zijn natuurgeluiden, de vogels, en allerlei verschillende soorten mensen, met verschillende timbres en ritmes in hun spraak. Dat mengsel is vrij uniek.'

Zijn favoriete stationsgeluid? Toen hij laatst een soundwalk deed, kwam er een goederentrein langs. 'Normaal gesproken denk je: ai! Je wilt dat die trein snel voorbijrijdt. Maar nu was dat donkere geluid van die langzaam aankomende trein een prachtige climax - zo'n prachtig donkere klank. Ik werd er bijna emotioneel van.'

Genetic Choir

Loop-copy-mutate, 2/7, Amsterdam CS. bimhuis.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden