Recensie Solidariteit

Concept M stelt een ongemakkelijke vraag over de grenzen van solidariteit


‘Maak uzelf niks wijs: er gaat een moment komen waarop het u allemaal even te veel wordt.’ De Adviesbrochure kleurlozen, opgesteld volgens de Nieuwe Algemene Richtlijn Kleurloosheid 2019, drukt het eufemistisch uit, want leven met de erfelijke aandoening ‘kleurloosheid’ is ronduit klote. Patiënten – herkenbaar aan hun grijze huid, holle ogen en donkere nagels  breken snel botten, hebben het altijd koud en halen moeilijk adem. Alleen met behulp van kostbare ‘kleurstof’ kunnen zij overleven.

Zo staan de zaken er voor in Nederland anno 2020, in de debuutroman van journalist en muzikant Aafke Romeijn (1986). In Concept M is ons land in de greep van de ongeneeslijke ziekte, die nogal impact heeft op de maatschappij. Met name de hoge zorgkosten zijn bijna niet meer te dragen. De ziekte is bovendien onuitroeibaar, de dag dat kleurlozen in de meerderheid zullen zijn komt snel dichterbij. Sommige mensen vrezen dat dit het einde van de westerse samenleving zal betekenen. Volgens hen wordt de natuurlijke selectie die een samenleving gezond houdt tegengewerkt doordat kleurlozen te veel ‘gepamperd’ worden. Het zou beter zijn als kleurlozen zo snel mogelijk uitsterven, vindt hoofdpersonage Hava, die zich, ondanks haar eigen kleurloosheid, aansluit bij de radicale anti-kleurlozenclub UFO.

Aafke Romeijn: Concept M

De Arbeiderspers: 252 pagina’s; € 19,99

Concept M is een maatschappelijk geëngageerde roman waar zo’n typisch, voortvarend Jan Terlouw-sfeertje omheen hangt, met die montere UFO-leden die in een studentenflat met een bak bami op schoot gezellig zitten te bedenken hoe ze een bom kunnen maken, met een heuse bullebak als minister-president en de speelse, integraal uitgetypte radio-uitzendingen (‘Ik krijg op dit moment nieuws binnen dat…’). Maar in een boek van Terlouw zou het waarschijnlijk de maatschappij zijn die kleurlozen onderdrukt, en zou de actiegroep dáártegen protesteren. Romeijn heeft het verfrissende lef het om te draaien: in Concept M bestaat de samenleving uit gutmenschen die met hun politieke correctheid de beschaving te gronde richten. Het is duidelijk dat die kleurloosheid ingekleurd kan worden met elke kwetsbare minderheid: vluchtelingen, gehandicapten, bejaarden, verslaafden, geesteszieken, enzovoorts. Kan solidariteit te ver gaan? Een ongemakkelijke vraag en daarom een interessant boek.

Aafke Romeijn Beeld rv - Marc Deurloo
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.