Review

Compacte en ritmische hertaling van Fahrenheit 451

Zwart toekomstverhaal hertaald.

null Beeld
Beeld

'Brandman' noemde C. Buddingh' de hoofdpersoon van Fahrenheit 451 in zijn vertaling voor Het Spectrum, die sinds 1960 bijna een halve eeuw lang in druk bleef. Een mooie vertaalvondst, want in Ray Bradbury's zwarte toekomstverhaal is een fireman geen brandblusser, maar een brandstichter.

In de totalitaire staat waarin Amerika is veranderd, zijn boeken staatsgevaarlijk: lezen leidt tot onrust en twijfel - onwelkom in een regime dat streeft naar gelijkgeschakelde onderdanen. Vandaar dat een paramilitaire brandweer de laatste subversieve lezers opspoort en hun bezit verbrandt (451 graden Fahrenheit is de temperatuur waarop papier vlam vat).

De plot in het kort: een wankelmoedige boekverbrander, Guy Montag, deserteert, komt in levensgevaar en beleeft toch een soort van happy end. Dat Bradbury's toekomstfantasie een succes werd - sinds 1953 zijn er 10 miljoen exemplaren verkocht - zal niet aan zijn stijl liggen, want die is aan de zwabberige kant. De openingszinnen over de 'koperen spuitkop' met kerosine die boeken 'in vonkende wervelingen' doet opgaan zijn plastisch genoeg, maar er is ook quasi-poëzie over gezichten 'zo helder als sneeuw in het maanlicht' en meisjesogen met 'een soort zachte honger' erin.

Ray Bradbury, Fahrenheit 451, Fictie.
Uit het Engels vertaald door Evi Hoste.
Lebowski; 190 pagina's; euro 19,99.

Bradbury's kracht zit hem in de grimmigheid waarmee hij een toekomst oproept die anno nu soms merkwaardig bekend voorkomt. Mensen lopen met elektronische 'zeeschelpen' in hun oren, die permanente muzikale verdoving bieden. Woningen hebben drie wanden beslaande tv-schermen (de variant met vier wanden is voor welgestelden) die non-stop hersenloze soaps vertonen. Via 'een speciaal apparaat' spreken acteurs kijkers bij hun naam aan en worden ze interactief in de uitzending gezogen.

Dat 'speciale apparaat' heet in de nieuwe vertaling van Evi Hoste overigens, overeenkomstig het Engelse origineel, een 'pixel-golfcryptofoon'. Zo zijn er meer cruciale verschillen met de oude vertaling. Bij Hoste is Guy Montag gewoon een 'brandweerman'. Dat is jammer, maar overigens is Hoste vaak iets adequater dan Buddingh': ze vertaalt compacter en ritmischer, en is trouwer aan Bradbury's formuleringen.

Toch vertoont ook haar vertaling haken en ogen. Het motto voorin, van Nobelprijswinnaar Juan Ramón Jiménez: 'If they give you ruled paper, write the other way' - dat Buddingh' achterwege laat - is zonder het Engelse origineel onbegrijpelijk: 'Als ze je geregeld papier geven, schrijf er dan tegenin.' Waarom niet gewoon 'gelinieerd'?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden