Communiceren is moeilijk

'Opvallender kan het niet', schrijft een lezer, 'stemmingmakerij'. Ze doelt op de kop van de opening van de Volkskrant van vrijdag 10 oktober: 'Asielzoekers uit Irak blijken vaak maffiosi'....

JAN KEES HULSBOSCH

Die kop staat boven het verslag van een persbijeenkomst na afloop van een informeel overleg tussen de ministers van Justitie uit de Europese Unie. De Tweede Kamer had de minister gevraagd de opvallende toename deze zomer van Iraakse asielzoekers in Europees verband aan de orde te stellen.

Een Irakese vluchteling voelt zich door het artikel benadeeld en gediscrimineerd. Een andere schrijver meent dat het vinden van een maatschappelijk draagvlak voor het Nederlandse vluchtelingenbeleid hier niet mee is geholpen. 'En wie', schrijft weer een ander, 'denkt de Volkskrant hiermee een dienst te bewijzen? De overheid die maar al te graag redenen zoekt om zoveel mogelijk vluchtelingen buiten Nederland te houden? Of Janmaat, voor wie dit een uitstekend middel is om zijn aanhang te vergroten?'

De eerste reactie van de ombudsman zelf toen hij de krant zag, was er een van ongeloof. 'Heeft de minister dit echt gezegd?' Immers, een kop tussen aanhalingstekens moet een letterlijk citaat bevatten.

In een radiogesprek over het artikel laat minister Sorgdrager iets van ontstemming blijken. De Haagse redactie van de krant, ook verbaasd over het nieuws, vangt de minister op Schiphol op voor een interview.

Goed idee, vindt de nieuwsdienst in Amsterdam. Maar 's avonds blijkt er een gebrek aan coördinatie. Er zijn nog drie andere interviews beschikbaar voor de zaterdagkrant, en 'met alleen interviews kun je geen krant maken', vindt de leiding. Ze vraagt de Haagse redacteur, als die terug is van Schiphol, daarom toch maar een nieuwsstuk te maken in plaats van een interview.

Om toch iets van de bezwaren van de minister te laten doorklinken, verschijnt daarin de volgende passage: 'Onder de nieuwe groepen Iraki en Afghanen zitten niet per se meer criminelen, benadrukt Sorgdrager(...). Die indruk zou zijn gewekt in een artikel in de Volkskrant van vrijdag. Een zeer klein deel van de vluchtelingen heeft, volgens Sorgdrager, criminele bedoelingen.' Deze passage is door briefschrijvers opgevat als: de Volkskrant krabbelt terug ('. . . op pagina 3, ergens tussen de tekst, dus minder opvallend kan het niet.').

De verslaggever bij het ministersoverleg voelt zich door deze passage in de kou gezet. Op de persbijeenkomst waren alleen de Volkskrant en het ANP aanwezig. De ombudsman heeft beide teksten vergeleken. Dat levert geen andere strekking op van het betoog van de minister. Justitie bevestigt dit; al ontbrak in de Volkskrant-tekst een enkele nuance, wordt gezegd.

De redacteur asielzaken, die - 'helaas wel' - het nieuws net als de lezer uit de krant vernam, vindt Justitie wel heel erg lief voor de redactie. Het nieuws is niet de mensensmokkel door criminele organisaties, zegt hij. Die zaak is nu juist helemaal uitgezocht. Daarvan is alles bekend. Alle asielzoekers uit Irak, Afghanistan en Somalië maken ervan gebruik. Het is de enige manier om weg te komen.

Al met al dus een ongelukkig stuk? Misschien wel. Het asielzoekersbeleid is een gevoelig onderwerp. Maar juist daarom moet er helder en open over worden gesproken en geschreven, maar moet ook elk woord worden gewogen.

Dat geldt zeker voor de kop boven het stuk. Waarom niet 'Asielverzoeken Irakezen vragen kritische blik', suggereert een lezer.

Achteraf blijkt dat zowel de auteur, als ook collega's die avond nog bezwaar hebben gemaakt tegen de kop. Die opmerkingen werden door de eindredactie echter terzijde gelegd.

Een kop hoort te worden gemaakt uit de eerste alinea, maar daarin komen de woorden 'vaak', 'maffia' of 'maffiosi' niet voor. Misschien dat die kop uit een alinea aan het slot van de eerste kolom ('Deels betreft het echte vluchtelingen, maar het zijn ook vaak mensen met een puur criminele achtergrond', aldus de minister.) best te construeren was, maar zo hoort het niet.

Zo op het oog lijkt dus alle opwinding te herleiden te zijn tot de kop, een onderwerp waarop de ombudsman gegarandeerd nog een keer terugkomt. Dat neemt niet weg dat de conclusie moet zijn dat er een gebrek aan coördinatie was en dat onvoldoende gebruik is gemaakt van op de redactie aanwezige kennis.

Goed communiceren is moeilijk. De hoofdredactie klaagt regelmatig over de moeizame interne communicatie. En dat terwijl dat toch het vak van journalisten is.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden