Commissariaat faalt volgens Rekenkamer bij omroeptoezicht

Het Commissariaat voor de Media faalt in het toezicht op de omroepverenigingen. De omroepen kunnen daardoor ongestraft aanmodderen met de ruim één miljard gulden die ze jaarlijks te besteden hebben....

Van onze verslaggever

DEN HAAG

Dat constateert de Algemene Rekenkamer in haar rapport Financieel toezicht op omroepverenigingen. Zij onderzocht het toezicht van het Commissariaat in 1993 en 1994. Slechts vier mensen houden zich bezig met de controle van de 250 omroepinstellingen.

Inmiddels heeft de toezichthouder een nieuw bestuur, dat verbeteringen heeft aangebracht. De Rekenkamer vindt die echter nog niet voldoende. Zij vindt dat het Commissariaat snel een beter plan moet ontwikkelen hoe het de omroepen wil controleren.

Staatssecretaris Nuis van Cultuur moet 'een samenhangende visie' ontwerpen over zijn toezicht. Hij moet bovendien het recht krijgen in de boeken van het commissariaat te kunnen kijken en het commissariaat te kunnen corrigeren als het faalt.

Door het gebrek aan toezicht is het onduidelijk waar de omroepverenigingen geld mee verdienen. Van de 1088 miljoen gulden die zij in 1994 kregen, was 446 miljoen gulden afkomstig van neveninkomsten. Om welke nevenactiviteiten het gaat (bijvoorbeeld omroepbladen, sponsoring en merchandising) onderzoekt het Commissariaat niet structureel.

Daarnaast blijken de omroepen om onduidelijke redenen voorzieningen te treffen die worden toegevoegd aan de algemene reserves. Zo'n voorziening is een bedrag dat aan het eindresultaat wordt ontrokken, zodat er geen belasting over betaald hoeft te worden. De omroepen kregen daar een speciale ontheffing voor van de fiscus.

Het gaat om bedragen tussen de 35 en 55 miljoen gulden per jaar; in 1994 bedroeg de totale reserve van de omroepen 468 miljoen gulden. Het commissariaat zou niet moeten accepteren dat bepaalde posten als voorziening worden opgevoerd. Zo reserveert de EO jaarlijks achthonderdduizend gulden voor 'de relatieve veroudering van het personeel', waardoor 'afname van de creativiteit optreedt'.

In de Tweede Kamer is onthutst gereageerd op de bevindingen. D66-kamerlid De Koning noemt het rapport 'schokkend'. 'De staatssecretaris moet toegang krijgen tot de boeken van het commissariaat, en moet ook dwingende aanwijzingen kunnen geven', vindt zij.

Haar PvdA-collega Van Zuijlen vindt dat er een 'fundamentele discussie moet komen over een ander soort toezicht'. VVD-kamerlid Van Heemskerck stelt de hoogte van de overheidsbijdrage (642 miljoen) ter discussie.

Volgens commissaris H. Koetje kan het Commissariaat voor de Media op grond van de wet het vermogensbeheer van de omroepen niet controleren. Het zijn private instellingen die allang voordat er een omroepwet bestond over geld beschikten. Koetje: 'We delen de mening van de Rekenkamer niet dat dat onze taak is. Bovendien: de omroepen zien ons al aankomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.