Cold fusion

In het Duitsland van het interbellum onderzocht de superanalyste Lise Meitner (1878-1968) met de befaamde Otto Hahn de eigenschappen van radioactieve elementen....

ARJAN PETERS

Meitner heeft een neef die buitengemeen trots op haar is. Richard heet hij, een internationaal vermaard glaskunstenaar en docent aan de Gerrit Rietveld Academie. Het doet hem deugd dat het uitgesproken bèta-museum Boerhaave in Leiden een expositie heeft ingericht met zijn bijzondere glaswerk.

Het museum is er wat onwennig mee, moderne kunst uitstallen in een huis dat gonst van de elektrische vonken en waar de Maagdenburger halve bollen, erlenmeyers, microscopen en slingeruurwerken bovenal kracht uitstralen vanwege hun gewichtige functie voor wetenschap en techniek.

Onvoorbereid zou je er eenvoudig aan voorbij lopen, want de glazen wonderen staan op de begane grond naast de foyer, terwijl we voor het serieuze permanente werk eerst een trap op moeten.

Uitkijken dus, je adem inhouden en je handen in de zakken stoppen, want glaskunst oogt zo broos dat je vreest met elk gerucht een fatale ster te veroorzaken. Richard Meitner is een gevoelige en geestige precisie-artiest. Cold Fusion, heten twee theepotten (30 centimeter hoog) met water waar kleurrijke visjes in kringelen, stukken pyriet in zweven en met een brandende lont in de tuit. Het verstilde tafereel vult oren en ogen. Introspectrometer is een gebogen buis, uitmondend in een bebrild mannenkopje dat ondersteboven hangend de vloeistof in zijn onderbuik taxeert. Hij is verdiept in zijn eigen doorzichtige lichaam, wij kijken daar glimlachend naar en beseffen met lichte bezorgdheid slechts tot mentale introspectie in staat te zijn.

Ernaast, in het luchtige Dr. Meitner's Cabinet, zien we flessen met een fijngeslepen hagedis, vogel en vis in hun binnenste. Glaskunst maakt de wereld rustbrengend transparant.

Om het museum niet te schofferen ga je ook nog even de trap op. Vreemd, om op die eerste verdieping totaal niet geïmponeerd te raken door de logge machines en ingenieuze bedradingssystemen. Het zal wel. Na de zinloze hogeschoolwerken van Meitner verliezen de gebruiksvoorwerpen een groot deel van hun aantrekkelijkheid. Juist door hun onmiddellijk aantoonbare nut, zijn ze zoveel beperkter. Alleen de aloude gruwelsectie met als voorgeborchte de amputatiezagen en -messen, mondklem en knabbeltang, en als laaiende hel een alligator, een foetus, een kinderarmpje, een grote teen en een oor op sterk water, die ontkomt aan de devaluatie.

De sensatie van regelrechte angst, die je onmiskenbaar aanzuigt om je in hetzelfde moment een misselijke por in de maagstreek te bezorgen, wordt omgebogen in vertedering. Aanzie de dieren en menselijke lichaamsdelen die in volkomen sprakeloosheid tegen het glas gedrukt om vrijlating smeken. Een haaitje op sterk water: die had op zijn minst een zoete theepot als glazen graf verdiend. Zo strekt de geest van Meitner zich liefdevol uit naar boven.

Warme fusie.

Arjan Peters

Cold Fusion door Richard Meitner, t/m 13 april in Museum Boerhaave, Leiden. Catalogus ¿ 15,-.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden