oscars

Coda is de grote verrassing bij Oscars, maar hét Oscarmoment is de klap van de boze Will Smith

Coda werd uitgeroepen tot beste film tijdens de 94ste Oscaruitreiking, maar een hoofdrol was weggelegd voor Will Smith, die voorafgaand aan zijn Oscarwinst het podium bestormde om een klap uit te delen aan komiek Chris Rock.

Bor Beekman
Acteur Will Smith (rechts) geeft Chris Rock een klap tijdens de Oscar-uitreiking. Beeld Reuters
Acteur Will Smith (rechts) geeft Chris Rock een klap tijdens de Oscar-uitreiking.Beeld Reuters

Het oogde gemaakt, als in een clichéfilm: dat woedende macho-loopje van de Fresh Prince of Bel-Air, die vanuit zijn stoel nog riep: ‘Keep my wife’s name out of your fucking mouth!’ Maar het was dus allemaal echt: het nieuwste klassieke Oscarmoment om bij te zetten in de galerij.

Acteur Will Smith tekende voor meer spraakmakende momenten tijdens de 94ste Oscaruitreiking in het Dolby Theatre in Hollywood. Hij verbijsterde het publiek met zijn eerste opkomst: was dit geacteerd of niet? Nadat beeldjesuitreiker Chris Rock gevoelloos had gegrapt dat er vast een rol was weggelegd voor Smiths echtgenote in G.I. Jane 2, verwijzend naar het vanwege een ziekte kale hoofd van Jada Pinkett-Smith, stormde de 53-jarige acteur het podium op om de komiek in het gezicht te slaan.

De Academy, die de prijzen uitreikt, liet weten ‘geen enkele vorm van geweld’ toe te staan, maar het blad Variety meldde dat Rock geen aangifte zal doen tegen Smith. Zou hij dat wél doen, dan zou Smith volgens de website Deadline voor zes maanden in de cel kunnen belanden en een boete kunnen krijgen van maximaal 100 duizend dollar (ruim 91 duizend euro).

Het optreden werd gecensureerd door de Amerikaanse televisie, waar zender ABC een marge van enkele seconden aanhoudt om scheldwoorden te kuisen, maar was in de rest van de wereld wel te zien.

King Richard

Op dat moment moest Smith zijn Oscar nog winnen, voor zijn hoofdrol als tennisvader Richard Williams in het biografische drama King Richard. Hoe los je dat op? Smith kreeg een staande ovatie en stamelde met betraande wangen en trillende lip dat hij zo graag een ‘doorgeefluik’ voor liefde wilde zijn.

Maar, sprak de acteur, deze Richard die hij speelde was óók iemand die altijd opkwam voor zijn familie: ‘Nu lijk ik op die crazy vader, wat ze ook zeiden over Richard Williams, maar liefde laat je gekke dingen doen.’ De acteur verontschuldigde zich tegenover de Academy en zijn medegenomineerden: ‘Ik hoop maar dat ze me hier nog eens terug willen zien.’

Feelgood-genre

Het hoopvolle feelgood-genre triomfeerde tijdens de Oscaruitreiking, culminerend in de bekroning voor beste film van Coda. Sian Heders emotionele drama over een doof vissersgezin met een horende en zingende dochter maakte eerder al furore op het Amerikaanse Sundance Festival. En nu passeerde het dus The Power of the Dog, het lange tijd favoriet geachte, zo veel grimmiger, voor twaalf Oscars genomineerde drama van Jane Campion, over giftige mannelijkheid op een cowboyranch. De 67-jarige Nieuw-Zeelandse regisseur won wel de Oscar voor beste regie, de categorie waarvoor ze in 1994 al eens genomineerd was geweest, met The Piano.

De 44-jarige Heder won ook een Oscar voor beste scriptbewerking; Coda betreft een remake van de Franse komedie La famille Bélier uit 2014. ‘Ik wil iedereen die me bijstond uit de dovengemeenschap bedanken’, zei de Amerikaanse regisseur.

In de aanloop naar de Oscars klonk er behalve lof ook kritiek op Coda vanuit de dovengemeenschap: het in de film dramatisch uitvergrote aanvankelijke onbegrip van de dove ouders tegenover hun muzikale dochter was toch vooral een preoccupatie en verteltruc van horende filmmakers, die muziek handig tegenover doofheid plaatsten.

Coda-acteurs Marlee Matlin (links) en Troy Kotsur. Beeld AFP
Coda-acteurs Marlee Matlin (links) en Troy Kotsur.Beeld AFP

Ook de dove acteur Troy Kotsur (53) won een Oscar voor Coda, met zijn prachtig bruusk gebarende bijrol als de dove vader. Hij is de tweede winnende dove acteur in de geschiedenis, na de eerdere winst van Marlee Matlin in Children of a Lesser God (1987). Zij speelt de moederrol in Coda. De film is te zien bij Apple Tv+ en kwam in Nederland niet in de bioscopen. Het is voor het eerst dat een titel van een streamingplatform de Oscar voor beste film wint.

De Oscar voor beste actrice ging naar Jessica Chastain (45) voor haar hoofdrol als de Amerikaanse televisie-evangelist Tammy Faye Bakker in het biografische drama The Eyes of Tammy Faye.

Dune grote winnaar

De galashow begon, onvermijdelijk, ook al met een schandaal: de vooraf door de Academy-top aangekondigde en binnen de filmgemeenschap verafschuwde wijziging van de showopzet. Onder druk van zender ABC werden dit keer acht Oscars al vooraf uitgedeeld, opdat er meer tijd over zou blijven voor ‘entertainment’. De helft daarvan ging naar Dune, die daarmee meteen al 4-0 voorstond, als grote winnaar van de technische prijzen: beste montage, muziek, geluid en productiedesign.

Later, tijdens de echte show, won Denis Villeneuves verfilming van Frank Herberts sciencefictionklassieker ook nog de prijzen voor beste visuele effecten en beste camera (director of photography Greig Fraser). En zo werd Dune met zes bekroningen een van de grote winnaars van de avond. Ook de beeldjes voor de korte films werden vooraf uitgereikt, evenals de Oscar voor make-up en haar; hier won het team van The Eyes of Tammy Faye, voor de hulp bij de uiterlijke transformatie van medewinnaar Jessica Chastain.

Sommige sterren waren vroeg gekomen, speciaal voor de verbannen awards, wat weer een zonderling effect had op de rodeloperberichtgeving. Of dit format gehandhaafd blijft en een gunstig effect heeft voor de tijdens de voorgaande covid-edities spectaculair gedaalde kijkcijfers is de vraag.

Gala geopend door de zussen Williams

Het echte gala werd geopend door Venus en Serena Williams, die samen met hun tennisvader werden geportretteerd in King Richard. Vervolgens werd doorgeschakeld naar zangeres Beyoncé, die in Compton samen met een stoet dansers en een orkest het uit de tennisfilm genomineerde liedje Be Alive opvoerde op het tennisveldje in de stadswijk van Los Angeles waar de tenniszusters opgroeiden.

Daarna was het de beurt aan de comedians en actrices Regina Hall, Wanda Sykes en Amy Schumer, het presentatietrio van dienst. Schumer, over de geste van de Academy om dit jaar drie vrouwen in te huren: ‘Dat was goedkoper dan één man.’

Ariana DeBose (31) won de Oscar voor beste vrouwelijke bijrol in Steven Spielbergs West Side Story. Ze bedankte in het bijzonder castgenoot Rita Moreno, de in het publiek gezeten 90-jarige actrice die in 1961 won in dezelfde categorie en voor dezelfde rol.

Gênant moment

De Oscar voor beste internationale speelfilm ging naar Drive My Car, het drie uur lange en in vier categorieën (onder meer beste film en regie) genomineerde Japanse rouwdrama van Ryusuke Hamaguchi. De uitreiking ging gepaard met een gênant moment van de regie van de awardshow, waar men de speech van de 43-jarige Japanse cineast al na een krappe 30 seconden poogde af te kappen.

Regisseur en acteur Kenneth Branagh (61) won de Oscar voor het beste originele script, voor zijn autobiografische zwart-witdrama Belfast, dat zich afspeelt in het door ‘The Troubles’ geteisterde Noord-Ierland. En de Disneystudio zegevierde in de categorie beste animatie met Encanto, de kolossale hit met de aanstekelijke liedjes over de magische Colombiaanse familie.

Ahmir Khalib Thompson (51), alias Questlove, won de Oscar voor beste documentaire met Summer of Soul, zijn uit archiefbeeld en interviews opgebouwde impressie van het Harlem Cultural Festival, het in de zomer van 1969 drukbezochte muziekfestival in een park in de New Yorkse stadwijk. Destijds was er geen belangstelling voor de fabuleuze filmopnamen van allerlei zwarte muzikanten, die vijftig jaar lang in een kast zouden blijven liggen. Billie Eilish en haar broer Finneas O’Connell wonnen een Oscar voor het beste filmlied met No Time to Die, de titelsong van de James Bond-film.

Door de nieuwe opzet van de avond was er wel tijd om stil te staan bij allerlei ‘filmverjaardagen’, zoals de 60ste en 50ste van respectievelijk James Bond en The Godfather. Ook mocht de internetfanbase voor het eerst stemmen, die koos Zack Snyders Army of the Dead als fanfavoriet.

Vanaf links: actrices Regina Hall, Amy Schumer en Wanda Sykes. Beeld AFP
Vanaf links: actrices Regina Hall, Amy Schumer en Wanda Sykes.Beeld AFP

Oekraïne

De Oekraïne-oorlog kreeg bij de Oscars een eigen blokje, waarbij de kijkers werden opgeroepen solidair te zijn met Oekraïne. Presentator Schumer verwees naar het leed aan de andere kant van de oceaan: ‘Er is een genocide gaande’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden