Review

Coates laat met pijnlijke precisie zien hoe Obama 'twice as good' moest zijn om wit Amerika gerust te stellen

Boek (non-fictie) - Ta-Nehisi Coates, We Were Eight Years in Power

In negen essays ontleedt Amerika's invloedrijkste hedendaagse denker het witte superioriteitsdenken in de VS. Coates wordt zich steeds bewuster van Amerika's racistische essentie.

Foto de Volkskrant

Zijn werk is weleens 'essentieel als water en lucht' genoemd. Maar de Afro-Amerikaanse journalist en essayist Ta-Nehisi Coates (42) is de eerste om zulke loftuitingen te relativeren. Zelfs de kwalificatie 'publieke intellectueel' is hem te gortig. Toch geldt Coates als de invloedrijkste hedendaagse Amerikaanse denker, iemand die Amerika heeft doen inzien dat racisme een ordenend principe is van de Amerikaanse realiteit.

Het grote publiek maakte twee jaar geleden kennis met Coates na de verschijning van Between the World and Me, een poëtisch betoog over het 'zwarte lichaam', dat door de Amerikaanse geschiedenis heen structureel geweld is aangedaan - van slavernij tot het dodelijke politiegeweld van nu.

Aan de basis van dit gelauwerde werk staat een reeks essays, nu samengevoegd in de bundel We Were Eight Years in Power, waarin Coates diep in de Amerikaanse geschiedenis duikt en onverbiddelijk aantoont dat het Amerika van vandaag de dag ondenkbaar is zonder het knechten en plunderen van zwarte mensen. Het krachtigst toont Coates dit in zijn doorbraakessay 'The Case for Reparations', een pleidooi voor herstelbetalingen, waarin hij de miserabele verwording van de zwarte getto's in Chicago presenteert als het resultaat van een weloverwogen racistisch overheidsbeleid.

We Were Eight Years in Power

Non-fictie
Ta-Nehisi Coates
One World; 256 pagina's; ca. €24.

Protesten in Ferguson in 2015, waar de zwarte tiener Michael Brown een jaar eerder werd doodgeschoten. Foto getty

Na de afschaffing van de slavernij volgde niet gelijkwaardigheid, maar een doelmatige economische, culturele en politieke marginalisering die grote delen van de Afro-Amerikaanse bevolking nooit meer te boven zijn gekomen. Een herstel van dit historisch onrecht - met name in morele zin - is wel het minste wat Amerika kan opbrengen, betoogt Coates. 'Herstelbetalingen - waarmee ik de volledige acceptatie van onze geschiedenis en de consequenties ervan bedoel - is de prijs die we moeten betalen om onszelf in de spiegel te kunnen aankijken.'

We Were Eight Years in Power in chronologische volgorde lezen is een auteur aan het werk zien die binnen het bestek van negen essays gaandeweg tot een duidelijker besef komt over de racistische essentie van Amerika. Expliciet of impliciet - wit superioriteitsdenken is onontkoombaar in de levens van zwarte Amerikanen, zelfs al schoppen ze het tot president.

'Boze zwarte man'

In 'My President Was Black', over het presidentschap van Barack Obama, laat Coates met pijnlijke precisie zien hoe Obama telkens 'twice as good', twee keer zo goed, moest zijn om wit Amerika gerust te stellen over zijn potentieel. Vooral op het gebied van ras werd van Obama het bovenmenselijke gevergd. Elke uitspraak van hem hierover liep het gevaar uitgelegd te worden als de tekst van een 'boze zwarte man' met een geheime agenda. Daarnaast kreeg Obama te maken met een massaal wantrouwen in zijn herkomst en grossierden politieke collega's van de Republikeinse partij openlijk in racistische ongein over het gezin Obama.

Deze racistische woede over Obama is volgens Coates een belangrijke voorwaarde geweest voor de verkiezing van Donald Trump, de verdediger van neonazi's als 'some very fine people'. Obama betekende een schending van de natuurlijke orde der dingen. Dat moest gewroken met witte, racistische middelmatigheid.

Het laatste essay, 'The First White President', dat de onvermijdelijkheid van president Trump beschrijft, kreeg een interessante kritiek van The New Yorker-journalist George Packer, die Coates een te simpele voorstelling van zaken verwijt. Racisme - hoe diepgeworteld in Amerika ook - schiet op zichzelf tekort als belangrijkste verklaring voor Trumps verkiezing. Seksisme, politieke polarisatie en economische frustratie spelen evengoed een rol.

Het wachten is nu op Coates' weerwoord. Collega-intellectuelen hebben hem eerder verweten dat hij racisme te veel invloed toedicht. Elke keer antwoordde Coates daarop met een essay waarin hij nog scherper de voortdurende invloed van Amerika's erfzonde schetst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.