Recensie Theater

Clybourne Park is een soms wel erg talig stuk, dat door regisseur Teunkie van der Sluijs ook nog eens statisch is geënsceneerd ★★☆☆☆

Heel vaak staan de spelers er maar zo’n beetje bij, keurig op een rijtje, en dat maakte ze tamelijk krachteloos. Soms wordt nogal geforceerd geprobeerd de thematiek naar het hier en nu (en Nederland) te trekken.

Scène uit Clybourne Park Beeld Sharon Jane D

Het eerste deel van het toneelstuk Clybourne Park (2010) van de Amerikaanse schrijver Bruce Norris speelt zich af op 26 september 1959, in een gegoede buurt in Chicago. Het echtpaar Bev en Russ heeft besloten hun huis te verkopen en de nieuwe bewoners blijken zwarte mensen te zijn. De buurman is meteen helemaal over de rooie, want ja, dat zal de huizenprijs behoorlijk doen zakken. In het huis loopt ook nog een tamelijk nuffige predikant rond die de gemoederen enigszins probeert te sussen. Bev en Russ hebben trouwens een zwart meisje in dienst: Francine, dat nogal bedillerig wordt behandeld. Zo ging dat destijds kennelijk, wil Norris in zijn stuk beweren.

In het tweede deel zijn we in diezelfde buurt en stad, maar dan vijftig jaar later: 26 september 2009. In de pauze van deze voorstelling hebben de technici het huis onttakeld. Nieuwe kopers hebben de boel gesloopt en willen er een nieuw huis bouwen. De zwarte buren zijn daar tegen omdat het de historische waarde van de buurt aantast. De buurt is intussen behoorlijk veranderd, en de rollen zijn omgedraaid: nu zijn de witte mensen de uitzondering.

In dit deel duikt een aantal nieuwe personages op, maar allemaal hebben zij op een of andere manier met dat verleden te maken. Een slimme truc van Norris, die hij echter nogal obligaat uitwerkt. Tegenover het bewust gedateerde tijdsbeeld anno 1959 plaatst hij de crisis waarmee Amerika (en de rest van de westerse wereld) in 2009 te maken had. De banken gingen bijna onderuit, de huizenmarkt raakte totaal overspannen, de bodemprijzen daalden.

Clybourne Park is het slot van een drieluik dat het bi-culturele gezelschap Well Made Productions de afgelopen jaren heeft opgevoerd. Na A Raisin in the Sun (over een zwart gezin in de jaren ‘50) en Beneatha’s Place (over de naweeën van kolonisatie) nu dus dit stuk voer de veranderingen in een buurt, en wat dat zegt over de veranderingen in de maatschappij zelf. Het is er in 2009 niet beter op geworden, gezien de Babylonische spraakverwarring waarin de personages uiteindelijk belanden. Iedereen voelt zich miskend en gediscrimineerd: vrouwen, mannen, zwarten, witten, homo’s.

Het is een bij tijd en wijle knap geschreven maar ook erg talig stuk, dat door regisseur Teunkie van der Sluijs ook nog eens statisch is geënsceneerd. Heel vaak staan de spelers er maar zo’n beetje bij, keurig op een rijtje, en dat maakte ze tamelijk krachteloos. Op de lichtkrant verschijnen nieuwsberichten over de hypotheekrenteaftrek, witte en zwarte wijken, het sluiten van grenzen voor immigranten uit zowel The New York Times als De Telegraaf. Daarmee wordt nogal geforceerd geprobeerd de thematiek naar het hier en nu (en Nederland) te trekken.

Theater

★★☆☆☆

Clybourne Park 

Van Bruce Norris.
Door Well Made Productions.
Regie Teunkie van der Sluijs. 

9/5, ITA, Amsterdam

Tournee t/m 28/5.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.