Clowneske Uchida herschept sprookjestijd vol ironie en satire

Muziek..

Märchenzeit. De actrice Barbara Sukowa kreeg van pianiste MitsukoUchida letterlijk het laatste woord tijdens de laatste van zes CarteBlanche-avonden die door haar waren samengesteld. In deze serie werd desprookjestijd van de romantiek, vol zielenpijn, individuele angst envertwijfeling, omkaderd door Mozart en Beethoven (eerste Weense school) endoor Schönberg en Berg (tweede Weense school).

Uchida liet in haar laatste concert een breed publiek kennismaken metSchönbergs Pierrot lunaire. Zonder dirigent op memorabele wijze vertolktdoor een clubje sublieme solisten en Barbara Sukowa. Het werk werd eerderuitgevoerd door de actrice, tijdens het Holland Festival 1984. Deuitvoering geldt nog steeds als legendarisch.

Aan de samengebalde expressie van Schönberg ging de enorme expansie bijMozart vooraf, als voorbode van de romantiek. Uchida benaderde een fantasieen een sonate (Köchel 475 en 457) van bovenaf. Beethoven en Schubertstaken hun kop uit boven orkestrale golven van vleugelklank uit de moderneSteinway. De fortepiano uit Mozarts tijd verbleekte erbij tot eenaangetokkelde eiersnijder.

Licht en verfijnd alsof ze een trekpop bediende, speelde Uchidadaarentegen het grimassende zeventoons-motiefje waarmee Schönbergs Pierrotlunaire begint. De commedia dell'arte-figuur Pe-drolino, evolueerde in de19de eeuw tot de maanzieke jongeling Pierrot.

De Duitser Otto Erich Hartleben nam Franstalige gedichten van Giraud totuitgangspunt voor nieuwe poëzie (of zo'n vertaling nu geoorloofd is ofniet, 'ist mir Schnuppe', schreef hij in een brief). Op cabaretavondentestte Hartleben zijn versie. Als gewezen kapelmeester van een Berlijnstheater voor literair cabaret wist Schönberg met zijn spitsvondige notennog meer ironie en satire aan de gedichten toe te voegen.

De kunst is die er ook uit te halen. Dat lukte voortreffelijk. Methaar clowneske gezicht mimede Uchida van achter de piano mee wat Sukowanaast haar stond te zingzeggen op een praktikabel. Rauw klonken de'duistere, zwarte reuzenvlinders' in het gruweldeel twee, waarin Pierrotzijn eigen hart offert als een bloedende, rode hostie. Snel als de valbijlvan een guillotine raasde Sukowa en het ensemble door het Galgenlied. Fraailiet Uchida met kleine loopjes de zon zakken naast de bloedende afgehaktekop.

Huib Ramaer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden