Closed Curtains beklijft, Exhibit is net niet vilein genoeg

Op Festival Cement, dat jong talent een podium geeft, gaat het van kritische kunst tot jargonjeuk.

Sabri Saad El Hamus in Closed Curtains.Beeld Fred Debrock

Twee uitersten tijdens één festivalopening: kritische kunst die een maker de kop kost en vrijblijvende kunst die liefhebbers van l'art pour l'art te kijk zet. Tijdens de druk bezochte opening van Festival Cement, het jaarlijks podium in Den Bosch voor jong talent uit Zuid-Nederland en Vlaanderen, is te zien wat kunst allemaal vermag. De voorstelling Closed Curtains van Mokhallad Rasem en Thomas Janssens, toont straf hoe censuur inhakt op het gemoed van een maatschappijkritisch kunstenaar. Het project Exhibit van Suze Milius laat juist zien dat ultieme artistieke vrijheid kan leiden tot navelstaarderij en jargonjeuk. Als je maar lang genoeg filosofeert over een luchtzak en blaaskanon, krijgt een installatie vanzelf de museale status van kunstobject.

Rasem en Janssens doen in Closed Curtains een warmbloedige poging de precaire toestand invoelbaar te maken van de Iraanse cineast Jafar Panahi, die na buitenlandse succes in 2010 ten prooi viel aan repressie en bijbehorende lijdensweg (de titel verwijst naar één van zijn films). Panahi zit nog steeds gevangen, wereldwijde druk van collega-filmmakers en Amnesty International ten spijt.

Rechtlijnig

De Egyptisch-Nederlandse acteur Sabri Saad El Hamus kruipt in de huid van een gevangen genomen kunstenaar, die letterlijk en figuurlijk door de censuur is uitgekleed. Met bewonderenswaardig ingehouden woede toont hij met elke spiervezel in zijn naakte mannenlichaam de worsteling tussen onderdrukking en veerkracht. In zijn cel krijgt hij bezoek van een jonge kunstwetenschapper (Janssens) die de rol van cynisch ondervrager koppelt aan die van naïeve idealist. De kapotte vloer, verbrokkelde videowand en gescheurde boeken, alles ligt of gaat aan flarden.

Fraai zijn de videobeelden van een gebogen maar niet gebroken kunstenaar. Want kunst kun je niet nagelen. Toch poneert Closed Curtains iets te rechtlijnig een benauwd gevoel: de hoge prijs van een mentale gevangenschap. De voorstelling ontbeert een tegenkracht, maar beklijft wel.

Suze Milius maakt het zich lastiger. In Exhibit combineert ze voorstelling en tentoonstelling. Eerst wandelen we in witte museale opstelling langs twijfelachtige objecten (een bordkartonnen drankneus, een brandbaar campinggasje). Daarna volgen we vanaf een tribune een mimische persiflage waarin vijf acteurs de aandacht op de hak nemen die kunsthistorici en museumbezoekers besteden aan iets dat mogelijk niets is. De imitaties zijn grappig (ook van doordravende audiotour) maar niet absurd genoeg. Het geheel (anderhalf uur) is te lang en mist vileine scherpte. Als je kunstkijkhoudingen op de hak neemt, moet je wel echt durven schoppen.

Closed Curtains. Door: Mokhallad Rasem & Thomas Janssens. Gezien: 17/3, Verkadefabriek Den Bosch.

Exhibit. Door: Suze Milius/House Crying Yellow Tears. Gezien: 17/3, Loods, Den Bosch. Aldaar 21/3 en eind maart in de Brakke Grond.

Festival Cement, Den Bosch, aldaar t/m 21/3.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden