Tv-recensie Hanna Bervoets

Cliffhangers en speculatie: de belangrijkste ingrediënten van sensatie, ook als het over de dood van een beroemdheid gaat

Twee Amy Winehouse-documentaires tonen de broze scheidslijn tussen sensatie en informatie.

Gisteravond zond Canvas de Oscarwinnende documentaire Amy uit, sinds vorige maand staat de film ook op Netflix. De biopic over het leven van Amy Winehouse oogstte zowel lof als kritiek. Ja, Amy is een mooi portret van de zangeres, een eerbetoon aan haar muziek. En ja, de film laat tevens de verwoestende werking van roem en sensatiepers zien. Maar is de film zelf niet óók een vorm van sensatie? We zien Winehouse immers dronken optreden, horen haar vrienden intieme anekdotes delen, de film eindigt met een begrafenis, compleet met lijkwagen en kist: is dat niet net zo privacyondermijnend als de roddelbladen waren? Waar ligt de grens tussen sensatie en informatie?

Liefhebbers van de film zullen erop wijzen dat Amy ons, het publiek, confronteert met een grimmige waarheid: niet alleen degene die toont maar ook degenen die kijken zijn schuldig aan de ondergang van het onderwerp. Dat besef zou een bezoek aan Amy gevoelsmatig kunnen goedpleiten: schuldgevoel als legitimatie voor voyeurisme, de prijs van een bioscoopkaart als aflaat. Wat helpt bij de waardering van Amy is waarschijnlijk ook de omgeving waarin de film bekeken wordt: de arthousebioscoop, en nu dan het hippe Netflix – soms zit het cache hem in de context. Ondertussen laat de film twee al te intieme vragen onbeantwoord: hoe overleed Winehouse, en waarom?

Wie dat wil weten kijkt vanavond naar RTL5, dat een special over Winehouse uitzendt. RTL gaf het programma de lelijke titel 'Amy Whinehouses autopsie' mee, maar eigenlijk is het een aflevering uit een Britse reeks die 'Autopsy: the last hours of' heet. Elke week bespreekt forensisch patholoog Jason Payne-James – blauw ziekenhuishesje om zijn status te benadrukken – het autopsierapport van een overleden ster, waarop hij aan het speculeren slaat. Winehouse leed aan boulimia, zou dat een natriumtekort hebben veroorzaakt? Overleed ze aan een combinatie van alcohol en opiaten, of toch aan een overdosis kalmeringsmiddelen?

Autopsy telt nu negen seizoenen en de populariteit is begrijpelijk. Nieuwsgierigheid naar de doodsoorzaak van beroemdheden is waarschijnlijk ook nieuwsgierigheid naar ons eigen lichaam – en hier staat nieuwsgierigheid voor vrees, zoals wanneer mensen kankerpatiënten vragen hoe de ziekte bij hen werd ontdekt: niet uit interesse voor andermans belevenis, maar uit angst hun eigen diagnose te missen. Zo heeft interesse in de doodsoorzaak van sterren misschien nog weinig met interesse in de sterren te maken. Het is belangstelling in onszelf.

Wat Autopsy: the last hours of zo naargeestig maakt is de manier waarop het programma is gemonteerd. Uitleg over doodsoorzaak wordt eindeloos gerekt, voor elke reclamepauze klinkt opnieuw de vraag: wat doodde Amy nou echt? Bovendien begint elke uitleg met misschien: ‘misschien was Amy borderlinepatiënt’. Maar misschien ook niet.
Cliffhangers en speculatie: de belangrijkste ingrediënten van sensatie. Zo is het kijken naar Autopsy als het kijken van sommige porno: er is de kortstondige kick, de bevrediging van de behoefte die tot kijken aanzette, gevolgd door het besef dat de bevrediging door een volkomen zielloos product werd veroorzaakt. Schuldgevoel is het niet. Eerder verdriet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.