CLIFF RICHARD 'Cliff is een witte muur, wachtend op de graffiti van anderen'

Cliff Richard krijgt volgende week de Edison Oeuvreprijs, een beloning voor veertig jaar frisse popmuziek. Hoe speelde hij het klaar?...

ER LOPEN vier jonge mannen door de Kalverstraat, richting Dam. Naast elkaar, als bakvissen haast. Ze gedragen zich een tikje gemelijk, want niemand herkent ze, of wil ze herkennen. Geen voorbijganger heeft oog voor Hank, John, Brian en Bruce. The Shadows zijn, twee jaar na hun eerste optreden in Nederland, al bijna old hat. Hun zanger wordt - ook door de fans die toen, pre acne en gechaperonneerd door een moeder, opgewonden het Concertgebouw vulden - Klef Richard genoemd. De nieuwe tijd heeft spannender helden naar voren geschoven.

Twee dagen later, op 8 mei 1964, staat in de Volkskrant een berichtje dat gesteld is in het Algemeen Beschaafd Polygoons van Philip Bloemendal: 'Op de plaats waar daags tevoren het puikje van Frieslands stieren had gedefileerd onder het oog van duizenden kritische toeschouwers, trad donderdagmiddag Cliff Richard op. Plaats van optreden was de grote Friesland-hal te Leeuwarden, die door slechts 2500 jeugdige fans werd bezocht. De tieners gedroegen zich opvallend rustig. De organisatoren van deze show hadden gehoopt op zesduizend bezoekers.' De dagen van Engelands antwoord op Elvis Presley lijken geteld.

Een jonge zangeres uit Amsterdam, Trix Boelen, drong een half jaar eerder nog door tot de finale - 'Exclusief voor Deventer'; 'Tevens bal na' - van de Nederlandse Cliff Richard verkiezing. Was ze een fan? 'Toen nog wel, zij het misschien sudderend. Ik had wel genoten van zijn eerste concert, hoewel ik die middag doodziek was.' In de Buitensociëteit weten Keesje and The Comets beslag te leggen op de titel, Trix wordt vierde. Troostprijs: een langspeelplaat van Cliff, When in Spain. Die is ze kwijt. Ook heeft ze geen belangstelling meer voor de nadien zo vaak geheel vernieuwd voor het voetlicht tredende Britse vakman. 'Het blijft jeugdsentiment.' Ontmoet heeft ze hem nooit. Ze staat wel op de foto met Sandie Shaw.

In 1961 richt Anton Husmann The Dutch Cliff Richard and Shadows fanclub op in Amsterdam, 'aangesloten bij de Federatie van Nederlandse Fanclubs'. Aanvankelijk zijn er wrijvingen: in Enschede zit een al langer bestaande Cliff-fanclub. Op 11 april 1965 heeft Husmann alle reden de kranten een monter persbericht te doen toekomen: 'Cliff Richard weer nr 1 op de Engelse hitparade! Afgelopen met de Beat-groepen???' Zijn enthousiasme geldt de notering van de 'prachtige ballad' The Minute You're Gone. 'Zoals bekend is Cliff Richard al verscheidene jaren in Nederland de populairste buitenlandse teenager-zanger.' Was getekend A.W. Husmann jr. (president). Hij sluit een alfabetische repertoirelijst bij van Cliff die - Bin verliebt, Die Stimme der Liebe en Rote Lipen soll man küssen inbegrepen - al ruim tweehonderd plaattitels omvat.

Toen Cliff Richard in 1969 voor tv-opnamen bij de KRO was, vroeg Husmann of zijn fanclub niet de officiële kon worden, nu de Engelse het loodje had gelegd. Dat mocht, maar de zanger had iets tegen de term fanclub, hij prefereerde movement. De International Cliff Richard Movement geeft nog altijd elke twee maanden Dynamite International uit in een oplage van negenduizend exemplaren op dundrukpapier, waarop fans uit de hele wereld zijn geabonneerd. Naast nieuws over cd-releases en concerten is er ook aandacht voor Cliffs fysieke wel en wee. Hij kan bij een potje tennis geen lichte kwetsuur oplopen, of het nieuws haalt de voorpagina. En de advertentiekolommen kunnen onthullen dat op lotnummer 709 de hoofdprijs van de verloting is gevallen: een pantalon van Cliff.

Senior editor Harry de Louw: 'Wij zijn de officiële instantie. Als je Cliffs management belt, krijg je ons postbusnummer.' Hij ontmoet Richard sinds diens eerste optreden in Nederland op 6 april 1962 gemiddeld twee keer per jaar, 'so wie so alle keren dat hij hier is voor concerten of tv, maar ook wel in Engeland'. Hij is nooit bij de in Londen wonende zanger over de vloer geweest. 'Ach, dat fandom. Ik moet niet zo nodig, dat is ook onze kracht, anders houd je dit niet zo lang vol.'

De Louw woonde ook de gospelconcerten bij die Cliff na zijn bekering (1965) in Nederland heeft gegeven. 'Vergeleken met de popconcerten zijn dat er weinig, ze zijn veruit in de minderheid. Het zijn er hier drie geweest, georganiseerd door Youth for Christ. Die vroegen advies aan me, of hij nu wel of niet in een verlengde BMW moest. Nou, als je per se de aandacht wilt trekken, moet je zoiets doen. Cliff is daar geen man voor, je kunt niet zo lang aan de top blijven als je niet een beetje bescheiden bent.'

Bij Youth for Christ Nederland in Driebergen - 'Het is al weer enige tijd geleden dat hij op een specifiek christelijk podium heeft gestaan' - bestaan geen plannen om een nieuwe reli-uitvoering te regelen. In 1983 werd de stichting op de vingers getikt door de Consumentenbond, die vond dat niet duidelijk genoeg was aangegeven dat een gepland concert geheel in het teken stond van de Verlosser. Mensen die een kaartje hadden gekocht in de hoop in Rotterdam We Don't Talk Anymore, The Day I Met Marie en Miss You Nights te horen, afgewisseld met oude rockklassiekers van de 'echte' Cliff, kregen hun geld terug.

Het blijft intrigerend dat iemand die als de zoveelste Elvis-kloon - roze jasje, bakkebaarden, pruillip - eind jaren vijftig Engelands lievelingsidool kon worden - arriverderci Eddie Calvert, Vera Lynn, Max Bygraves - niet na twee jaar bij wijze van spreken gedwongen was in een net kostuum blijmoedig de afdeling wisselarbitrage van Barclays's in de City te komen versterken, even snel vergeten als de andere rockers die weer als melkboer onder de mensen waren, of met de troffel in de hand hun herinneringen koesterden - de categorie Terry Dene en Mike Preston.

Doorslaggevend was niet alleen de kwaliteit van zijn stem. Richard was zo verstandig zich niet in te laten met het verkeerde slag managers, of zich inferieur materiaal te laten opdringen. 'Ik heb me niet laten corrumperen', mocht hij later vaststellen. Hij slaagde erin goede songwriters aan zich te binden - onder wie heel lang Bruce Welch en Hank Marvin, de kern van The Shadows - en hij schreef, anders dan Elvis, later zelf mee aan niet de minste hits, waaronder Don't Talk to Him, On The Beach en Bachelor Boy.

Daarbij kwam dat hij 'blanco' was, schrijft Nik Cohn in Awopbopaloobop Alopbamboom, een soort magic slate 'waarop iedereen zijn fantasieën kwijt kon, die je in een oogwenk weer kon wissen om iets anders te proberen'. Ook Tommy Steele en The Beatles - die weinig vleiende dingen over hem zeiden; Cliff op zijn beurt bleef altijd beleefd - bezaten volgens Cohn die eigenschap. Ook zij waren 'witte muren, wachtend op de graffiti van anderen'.

Onlangs was Cliff te gast bij Frits Spits op de KRO-radio. Het was de derde maal dat zij elkaar ontmoetten. Spits was vroeger een fan, 'ik kocht Elvis en Cliff, maar toen kwamen The Beatles en The Stones. In het begin houd je nog even vol, je bent trouw, maar op een gegeven moment loopt het af, hoewel ik hem wel altijd goed ben blijven vinden.

'Hij is aardig, heel erg geestig en vooral zeer intelligent, dat valt me steeds weer op. Wanneer hij vertelt hoe hij tot ridder werd geslagen, heeft hij gewoon een goed verhaal. En hij blijft volstrekt zichzelf. Kijk maar hoe hij zich op tv gedraagt bij Paul de Leeuw, hij kijkt alleen met enige verbazing naar hem. Cliff Richard gaat ook ongelooflijk makkelijk om met zijn fans. Hij is gewoon lief voor ze.'

In de zomer van 1986 had Ivo Niehe voor de TROS-tv in Londen een interview met 'de held van onze middelbareschooljaren'. De wereld was toen, aldus Niehe, verdeeld in twee strikt gescheiden kampen: Elvis en Cliff. 'Cliff was, concurrentieloos, het idool van bijna ieders eerste vriendinnetje uit die tijd. Dus als je je haar met wat brylcreem naar achteren deed en je draaide Living Doll, dan zat je goed.'

In dat jaar schittert Richard in een door Dave Clark geschreven musical, Time, hij wordt 46 en zit al onnoemelijk lang in het vak: 28 jaar. Dat hij er niet aan onderdoor is gegaan, mag op conto van het geloof worden geschreven, zegt Cliff, die onder één dak woont met de man die hem tot zijn bekering bracht, Bill Latham. (Eerder raakten The Shadows een bassist kwijt aan de Jehova's en mede-Getuige Hank Marvin schijn je in zijn woonplaats in Australië ook op je stoep te kunnen verwachten met een Wachttoren, of misschien wel met Cliff Richard's Favourite Bible Stories, een bloemlezing van 42 stuks speciaal voor kinderen.)

Richard toont zich tegenover Niehe ronduit dankbaar dat hij, na weer een hitloze periode, met The Young Ones een zeer geestige versie van Living Doll heeft kunnen opnemen ('Can I go now?'), die razend populair is en hem weer brieven oplevert van jeugdige fans. Want dat is een beetje een probleem: jongeren tussen de 5 en 15 lúisteren niet eens meer naar hem - 'Cliff? Vinden mijn ouders leuk.' Dat ze wel naar Duran Duran luisteren, is niet fair. Redelijk fel: 'Ik denk dat ik minstens zo goed zing als Simon Lebon of George Michael - beter zelfs, denk ik soms.'

Hij laat Niehe een tekst zien, 'een citaat uit een krant', die iemand in hoekige rode letters op een soort paneel van glas heeft aangebracht. De wandspreuk luidt: 'Rock 'n' roll and God go well together in the hands of someone who loves them both.'

Het lijkt Sir Cliff (57 nu) wel wat als grafschrift.

Cliff Richard krijgt donderdag 23 april de Edison Oeuvreprijs, tijdens de Edison Music Awards '98 op RTL4, 20 uur. De cd Cliff Richard: 40 Years of Hits in Holland verscheen op EMI.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden